Τα όμορφα δέντρα άσχημα πεθαίνουν

Τα όμορφα δέντρα άσχημα πεθαίνουν
Στη Νότια Ιταλία ένα μικρό βακτήριο σκοτώνει με συνοπτικές διαδικασίες τις ελιές απειλώντας τη γεωργία και την οικονομία ολόκληρης της Ευρώπης – Φόβοι για εμφάνιση του βακτηρίου και στην Ελλάδα

Ενας κατά συρροήν «δολοφόνος» έχει τρυπώσει (κυριολεκτικώς) το τελευταίο διάστημα στην Ευρώπη – για την ακρίβεια, στα ελαιόδεντρα της Νότιας Ιταλίας. Πρόκειται για το μικροσκοπικό βακτήριο Xylella fastidiosa το οποίο έχει προξενήσει τεράστιες ζημιές στους ελαιώνες της γειτονικής χώρας απειλώντας τη γεωργία και την οικονομία της αλλά και τη γεωργία και την οικονομία ολόκληρης της Γηραιάς Ηπείρου. Γι’ αυτό άλλωστε και η ΕΕ τρέχει και δεν φτάνει λαμβάνοντας πολύ αυστηρά μέτρα ώστε να σταματήσει η εξάπλωση του βακτηρίου που κατατρώει τα δέντρα και τα αφήνει τάχιστα να στέκουν σαν άψυχα κουφάρια. Μάλιστα πριν από λίγες μόνο ημέρες ελήφθη απόφαση για ακόμη πιο αυστηρούς περιορισμούς που αφορούν όχι μόνο την πληγείσα χώρα αλλά και όλα τα κράτη-μέλη ώστε να μπει ένα φρένο στην… επιδημία. Μια επιδημία που δυστυχώς δείχνει ασυγκράτητη – με δεδομένο ότι δεν υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες εναντίον της – απειλώντας κυρίως τις υπόλοιπες μεσογειακές χώρες, όπως η δική μας, οι οποίες έχουν τα περισσότερα ελαιόδεντρα καθώς και το κατάλληλο κλίμα ώστε να ζει και να βασιλεύει η Xylella. «Το Βήμα» διεισδύει σήμερα στο σοβαρό αυτό πρόβλημα που αφορά άμεσα την Ελλάδα προσπαθώντας να «ξετρυπώσει» όλα τα τελευταία στοιχεία, να παρουσιάσει τα δεδομένα, τα ερωτήματα, αλλά και τους φόβους των ειδικών.

Το χρονικό εκατοντάδων χιλιάδων θανάτων που απειλούν με… βασανιστικό θάνατο τη γεωργία και την οικονομία σε πολλά μέρη του πλανήτη θα σας παρουσιάσουμε σήμερα. «Θύματα» οι ελιές (και όχι μόνο, όπως θα διαβάσετε) και κύριος «ύποπτος» για τον φόνο (ο οποίος ίσως έχει και άλλους «συνεργούς») ένα μικρό παθογόνο βακτήριο με την επιστημονική ονομασία Xylella fastidiosa. Αυτός ο μικροσκοπικός εχθρός έχει ήδη προξενήσει μεγάλες ζημιές στη γειτονική μας Ιταλία και συγκεκριμένα στα νότια της χώρας, στην επαρχία Απουλία, όπου οι ελαιοκαλλιεργητές βλέπουν τα αιωνόβια δέντρα τα οποία τους παρείχαν το βιος τους επί γενιές ολόκληρες να μετατρέπονται σε «σκελετούς» και να πεθαίνουν εξαιτίας του αποκαλούμενου «συνδρόμου ταχείας παρακμής των ελαιόδεντρων». Η κατάσταση έχει πλέον λάβει επιδημικές διαστάσεις, με τους επιστήμονες να εκτιμούν ότι ήδη ένα εκατομμύριο ελαιόδεντρα στη χερσόνησο του Σαλέντο (στο «τακούνι» της μπότας όταν κάποιος κοιτάζει τον χάρτη της Ιταλίας) έχουν μολυνθεί με το επικίνδυνο βακτήριο – ο γιγάντιος αυτός αριθμός εκφράζονται φόβοι ότι μπορεί να γιγαντωθεί ακόμη περισσότερο. Οι φόβοι όμως δεν αφορούν μόνο την Ιταλία αλλά ολόκληρη την Ευρώπη και κυρίως τη Νότια Ευρώπη – συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας -, η οποία έχει τα περισσότερα ελαιόδεντρα αλλά και το «τέλειο», ως φαίνεται, εύκρατο κλίμα για να «ζει και να βασιλεύει» η Xylella.

Ο δολοφόνος εξ Αμερικής

Για όλους αυτούς τους λόγους το τελευταίο διάστημα υπάρχει μεγάλη κινητοποίηση τόσο σε επίπεδο ΕΕ μέσω της επιβολής αυστηρών μέτρων για την πρόληψη της εξάπλωσης τηςXylella στην Ευρώπη όσο και σε επίπεδο κρατών-μελών. Πριν από λίγες ημέρες η ΕΕ έλαβε απόφαση για πιο σφιχτούς περιορισμούς και ελέγχους, η οποία αναμένεται μάλιστα να τεθεί σε ισχύ μέχρι τα τέλη Μαΐου. Είναι όμως όλα αυτά αρκετά για να μπει ένα «φρένο» στον επικίνδυνο μικροοργανισμό που φαίνεται ότι… μετανάστευσε στη Γηραιά Ηπειρο από την Κόστα Ρίκα (μέσω της εισαγωγής φυτών από τη χώρα αυτή της Κεντρικής Αμερικής) και ο οποίος – μαζί με τα «εξαδέλφια» του – έχει ήδη καταστρέψει εσπεριδοειδή στη Βραζιλία, στην Παραγουάη και στην Αργεντινή, καλλωπιστικά φυτά αλλά και δέντρα όπως η ροδακινιά και η αμυγδαλιά στις ΗΠΑ και στη Βραζιλία αλλά και αμπέλια στην Καλιφόρνια; Ή μήπως η Xylella ήλθε για να μείνει κάνοντας τη γεωργία στην Ευρώπη να… φύγει από τον έλεγχο; «Το Βήμα» προσπαθεί να δώσει ψύχραιμες απαντήσεις στα ερωτήματα με τη βοήθεια των πιο αρμόδιων ειδικών ελπίζοντας ότι η καταστροφή θα τελειώσει εδώ και ότι δεν θα φθάσει στη χώρα μας γράφοντας ένα νέο χρονικό… προαναγγελθέντων θανάτων.

Το μακάβριο (για τα λιόδεντρα) χρονικό ξεκινά στην Ευρώπη από τα μέσα Οκτωβρίου του 2013, όταν οι αρμόδιες υπηρεσίες της Ιταλίας ενημερώνουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ και τον Ευρωπαϊκό και Μεσογειακό Οργανισμό Φυτοπροστασίας (European and Mediterranean Plant Protection Organization, EPPO) σχετικά με την πρώτη ανίχνευση του X. fastidiosa(του βακτηρίου αυτού που, σημειωτέον, περιέχεται στη λίστα της ΕΡΡΟ για τα πιο επικίνδυνα παθογόνα των φυτών ήδη από το 1981, ενώ κατατάσσεται, σύμφωνα και με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων EFSA, στην κατηγορία των επιβλαβών οργανισμών μέγιστου κινδύνου) σε ελιές στα νότια της χώρας κοντά στο Λέτσε στην Επαρχία της Απουλίας. Βέβαια η ασθένεια που αποδόθηκε αργότερα στον επιβλαβή οργανισμό έκανε την εμφάνισή της για πρώτη φορά το 2010 στην περιοχή. Τα ελαιόδεντρα άρχισαν να παρουσιάζουν διάσπαρτες ξηράνσεις στην κόμη τους που επεκτείνονταν ταχύτατα και τελικώς πέθαιναν.

Με δεδομένο ότι αυτή η εικόνα ήταν άγνωστη στους ελαιοκαλλιεργητές της Ιταλίας (αφού άλλωστε η Xylella δεν είχε ποτέ… ακουμπήσει ελαιόδεντρα στην περιοχή), ο «ένοχος» άργησε να βρεθεί αλλά τελικώς βρέθηκε. Εξετάσεις στα πληγέντα δέντρα έδειξαν ότι είχαν «χτυπηθεί» από ένα «κοκτέιλ» παθογόνων: εκτός από την Χ. fastidiosa εντοπίστηκαν είδη μυκήτων που ανήκαν στα γένη Phaeoacremonium και Phaemoniella, καθώς και το ξυλοφάγο έντομο-εχθρός της ελιάς, και όχι μόνο, Zeuzera pyrina(Ζευζέρα). Οπως αναφέρει στο «Βήμα» η κυρία Σταυρούλα Ιωαννίδου, γεωπόνος, εθνική εμπειρογνώμονας σε θέματα Φυτοϋγείας από το Τμήμα Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΑΠΕΝ), «η ασθένεια τελικώς αποδόθηκε από τους ιταλούς ερευνητές στο βακτήριο Χ. fastidiosa, ενώ η συνύπαρξη των μυκήτων και του ξυλοφάγου εντόμου Ζευζέρα φάνηκε ότι ευνοεί την πρόοδο ή την εγκατάσταση της ασθένειας στα ελαιόδεντρα».

Σε ειδική έκθεση της ΕΡΡΟ για το ζήτημα σημειώνεται ότι σε ευρωπαϊκό έδαφος είχε υπάρξει μια ανεπιβεβαίωτη προηγούμενη αναφορά για εμφάνιση της X. fastidiosa στο Κόσοβο το 1996, ωστόσο η περίπτωση της Ιταλίας είναι η πρώτη επιβεβαιωμένη περίπτωση εμφάνισης του βακτηρίου στην Ευρώπη.

Πριόνι και εμπάργκο

Ιδού πώς σταδιακά η ξήρανση λόγω της Xylella fastidiosa χτυπά τα φύλλα καταστρέφοντας τελικώς την κόμη της ελιάς. Και μετά την επιβεβαίωση τι; Υπήρξε κινητοποίηση σε επίπεδο ΕΕ ήδη από το προηγούμενο έτος (εκτελεστική απόφαση 2014/497/ΕΕ) σύμφωνα με την οποία στη χερσόνησο του Σαλέντο που έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης έχουν επιβληθεί μέτρα απομόνωσης ώστε να παρεμποδιστεί η επέκταση της ασθένειας σε άλλες ελαιοκομικές περιοχές της Ιταλίας. Στο πλαίσιο αυτό ξεκίνησε τον περασμένο μήνα κοπή ελαιόδεντρων στη Νότια Ιταλία ως μέτρο πρόληψης της εξάπλωσης του βακτηρίου – συγκεκριμένα κόπηκαν τα πρώτα 1.000 δέντρα που είχαν ήδη μολυνθεί από το παθογόνο. Η κίνηση αυτή συνάντησε αντιδράσεις: δεκάδες διαδηλωτές προσπάθησαν την ημέρα κοπής των πρώτων επτά δέντρων (13 Απριλίου) να σταματήσουν τη διαδικασία, χωρίς ωστόσο να τα καταφέρουν. Τελικώς τα δέντρα κόπηκαν και κάηκαν και η κοπή συνεχίζεται.

Τα μέτρα όμως δεν περιορίζονται μόνο στην κοπή των προσβεβλημένων δέντρων. Εχουν παράλληλα τεθεί αυστηρές προϋποθέσεις σε ό,τι αφορά τη διακίνηση και την εισαγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού και φυτών που είναι ξενιστές του X. fastidiosa, ενώ τα κράτη-μέλη πραγματοποιούν ελέγχους για την πιθανή ύπαρξη του επιβλαβούς οργανισμού με την υποχρέωση γνωστοποίησης των αποτελεσμάτων στα άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ.

Σύμφωνα με τον κύριο Χρήστο Αραμπατζή, γεωπόνο, εθνικό εμπειρογνώμονα σε θέματα Φυτοϋγείας από το Τμήμα Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του ΥΠΑΠΕΝ, η Ελλάδα εφαρμόζει την φυτοϋγειονομική νομοθεσία που ορίζει η ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό η X. fastidiosa συμπεριλαμβάνεται στους επιβλαβείς οργανισμούς καραντίνας των οποίων η είσοδος απαγορεύεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα βάσει οδηγίας που ισχύει από το 2000. Αλλά και μετά την εμφάνιση της X. fastidiosa στην Ιταλία τα αυστηρότερα μέτρα που ελήφθησαν την περασμένη χρονιά εφαρμόζονται και στη χώρα μας.«Η υπηρεσία μας ως αρμόδια αρχή της χώρας για τη φυτοϋγεία ενέταξε το βακτήριο στο επίσημο πρόγραμμα επισκοπήσεων και ενημέρωσε όλες τις φυτοϋγειονομικές υπηρεσίες προκειμένου να εντατικοποιήσουν τους ελέγχους που αφορούν τον συγκεκριμένο επιβλαβή οργανισμό καραντίνας και τα φυτά-ξενιστές του και να ενημερώνουν άμεσα όλους τους εμπλεκομένους – όπως φυτώρια, εταιρείες διεθνών μεταφορών, σημεία πώλησης καλλωπιστικών φυτών και πολλαπλασιαστικού υλικού, ελαιοπαραγωγούς, ελαιοκομικούς συνεταιρισμούς, γεωπόνους, τελωνειακούς, δήμους και εργολάβους δημόσιων κηποτεχνικών έργων – για τα τελευταία δεδομένα σχετικά με την εξέλιξη της ασθένειας στην Ιταλία. Ιδιαιτέρως οι φυτοϋγειονομικές υπηρεσίες των σημείων εισόδου της χώρας που γειτνιάζουν με την Ιταλία και των ελαιοπαραγωγικών νομών καλούνται να εντατικοποιήσουν τους ελέγχους κατά την εισαγωγή και τη διακίνηση φυτών-ξενιστών της Χ. fastidiosa».

Το πρόγραμμα δειγματοληψίας

Τι σημαίνει όμως πρόγραμμα επισκοπήσεων; Οι υπεύθυνοι του ΥΠΑΠΕΝ με τους οποίους μιλήσαμε εξηγούν ότι πρόκειται για «πρόγραμμα δειγματοληψίας σε όλη την Ελλάδα σύμφωνα με επίσημη μεθοδολογία και συγκεκριμένες τεχνικές οδηγίες».  

Ο κ. Δημήτρης Γκούμας, καθηγητής Φυτοπαθολογίας στο Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων του ΤΕΙ Κρήτης, διευθύνει ένα από τα δύο εργαστήρια στη χώρα μας (το δεύτερο που αποτελεί και τον συντονιστή για όλη την Ελλάδα βρίσκεται στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο υπό τη διεύθυνση της δρος Μαρίας Χολέβα) τα οποία είναι υπεύθυνα για τον έλεγχο της X. fastidiosa. Σημειώνει στο «Βήμα» ότι πράγματι εφέτος οι έλεγχοι για το παθογόνο θα είναι πιο εντατικοί. «Εμείς – οι αρμόδιες δηλαδή φυτοϋγειονομικές υπηρεσίες – συλλέγουμε δείγματα από κάθε γωνιά της Κρήτης. Συνολικά στο πλαίσιο των ελέγχων αναμένεται να ληφθούν εκατοντάδες δείγματα από όλη την Ελλάδα – κυρίως τα δείγματα θα αφορούν ελιές αλλά και άλλα δέντρα με »ύποπτα» συμπτώματα. Πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι τα συμπτώματα που προκαλεί το βακτήριο στα δέντρα είναι παρόμοια με εκείνα που προκαλούν άλλα παθογόνα τα οποία προσβάλλουν τα αγγεία του ξύλου του φυτού και έτσι πολλές φορές οι αγρότες βρίσκονται σε σύγχυση για το τι συμβαίνει». Στο ερώτημα αν κάποιες εκατοντάδες δείγματα επαρκούν ο κ. Γκούμας αποκρίνεται ότι «είναι ένας ικανός αριθμός. Στη φάση αυτή γίνεται και εξοικείωση των εργαστηρίων με τη μεθοδολογία των ελέγχων και προχωρούμε όσο πιο εντατικά μπορούμε. Σε κάθε περίπτωση τα εργαστήρια θα ελέγξουν και θα αναλύσουν όσα »ύποπτα» δείγματα τους ζητηθεί πέρα από εκείνα των επισκοπήσεων».

Τέλη Μαΐου η εφαρμογή της νέας απόφασης της ΕΕ

Από πέρυσι ως εφέτος, όμως, παρά τα μέτρα, τα ελαιόδεντρα της Απουλίας συνέχισαν και συνεχίζουν να μετατρέπονται σε άψυχα κουφάρια. Το θέμα λοιπόν δεν σταματά να… καίει  και καίει όλη την ΕΕ. Για αυτό άλλωστε η αρμόδια Μόνιμη Επιτροπή Φυτοϋγείας της ΕΕ στη σύσκεψή της στα τέλη του περασμένου μήνα (27 και 28 Απριλίου) ψήφισε αναθεώρηση της προηγούμενης απόφασης, εκείνης δηλαδή του 2014, προκειμένου να ληφθούν ακόμη πιο αυστηρά μέτρα για την αποφυγή της εισαγωγής και εξάπλωσης του επιβλαβούς οργανισμού στην ευρωπαϊκή επικράτεια. Υπογραμμίζεται ότι τα αυστηρότερα αυτά μέτρα είχαν προταθεί από την Κομισιόν, καθώς και ότι η νέα απόφαση έχει γνωστοποιηθεί και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (γεγονός που σημαίνει ότι θα έχει επιπτώσεις και στο εμπόριο φυτών). Μάλιστα, όπως λέει η κυρία Ιωαννίδου,  η απόφαση αναμένεται να τεθεί σε ισχύ άμεσα – πιθανότατα μέχρι τα τέλη Μαΐου. Τα μέτρα ψηφίστηκαν από όλα τα κράτη-μέλη πλην της… (μπορείτε να μαντέψετε;) Ιταλίας.

Τι περιλαμβάνουν τα καινούργια, ακόμη πιο βαριά μέτρα; Απαιτούν από τα κράτη-μέλη να κοινοποιούν άμεσα κάθε νέο κρούσμα που αφορά την Xylella fastidiosa στην ΕΕ, να διενεργούν συνεχείς ελέγχους και να οριοθετούν αμέσως τις πληγείσες από το βακτήριο περιοχές. Στις περιοχές αυτές εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα εξάλειψης τα οποία περιλαμβάνουν την απομάκρυνση και καταστροφή των προσβεβλημένων φυτών και όλων των φυτών ξενιστών σε ακτίνα 100 μέτρων ανεξαρτήτως της κατάστασης της υγείας τους. Προβλέπουν παράλληλα τη δυνατότητα άμεσης εφαρμογής από την Ιταλία – που αποτελεί το «σημείο μηδέν» – πρόσθετων μέτρων στην επαρχία του Λέτσε όταν δεν είναι δυνατή πλέον η εξάλειψη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση διατηρείται η απαίτηση συστηματικής απομάκρυνσης όλων των προσβεβλημένων φυτών, καθώς και η ανάλυση των γειτονικών φυτών σε απόσταση 100 μέτρων και σε μια ζώνη 20 χιλιομέτρων που γειτονεύει με τις επαρχίες του Μπρίντιζι και του Τάραντα.

Τα μέτρα ορίζουν επίσης ότι θα καταστούν αυστηρότεροι οι έλεγχοι σε ό,τι αφορά τις εισαγωγές φυτών στην ΕΕ που είναι γνωστό ότι μπορούν να προσβληθούν από το βακτήριο (μάλιστα στην απόφαση υπάρχει ένα μεγάλο παράρτημα που περιλαμβάνει πολύ περισσότερα είδη φυτών σε σύγκριση με την προηγούμενη απόφαση). Εχει επίσης θεσπιστεί ειδική απαγόρευση σχετικά με την εισαγωγή φυτών καφέ από την Ονδούρα και την Κόστα Ρίκα καθώς έχει αποδειχθεί πολύ υψηλός κίνδυνος προσβολής τους από το βακτήριο.

Δυστυχώς δεν υπάρχει θεραπεία…

H Xylella fastidiosa ξεραίνει τις ελιές μέχρι τις ρίζες μετατρέποντάς τες σε άψυχα κουφάριαΚαι ενώ τα μέτρα εντείνονται ώστε ο κλοιός να «σφίξει» και να… στραγγαλίσει το βακτήριο, δεν μπορεί κάποιος να μην αναρωτηθεί, και ευλόγως, αν υπάρχει κάποια «θεραπεία» που είναι ικανή να σώσει τα δέντρα. Ο κ. Γκούμας απαντά ότι έχουν υπάρξει προσπάθειες για ανάπτυξη φαρμάκων τόσο σε ό,τι αφορά τα φυτά όσο και τα έντομα που μεταφέρουν στον πεπτικό σωλήνα τους το βακτήριο και το… μετακομίζουν από δέντρο σε δέντρο αλλά δεν έχουν στεφθεί με επιτυχία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Xylella πρωτοεμφανίστηκε σε αμπέλια της Καλιφόρνιας ήδη από το 1892 και για περισσότερο από έναν αιώνα οι επιστήμονες παλεύουν με το βακτήριο χωρίς να έχουν καταφέρει κάτι πραγματικά εντυπωσιακό εναντίον του. Γίνονται κάποια βήματα – τα οποία βρίσκονται όμως ακόμη σε πειραματικό επίπεδο – σε διαφορετικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της «χτυπημένης» αυτή τη στιγμή από το παθογόνο Ιταλίας.

Πάντως, να υπογραμμίσουμε ότι το φλέγον ζήτημα του βακτηρίου που απειλεί τη γεωργία αλλά και την οικονομία συνδέεται με πολλά αναπάντητα αυτή τη στιγμή ερωτήματα. Με δεδομένο ότι, όπως προαναφέραμε, η X. fastidiosa δεν «χτυπά» μόνο τις ελιές αλλά πολλά άλλα είδη όπως το αμπέλι, μπορεί άραγε να μεταδοθεί εύκολα από το ένα είδος στο άλλο; Συγχρόνως μήπως τελικώς δεν είναι η πολυσυζητημένη X. fastidiosa η κύρια υπαίτια για τον θάνατο των ελαιόδεντρων στην Ιταλία; Σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έκρινε ότι υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις, όχι όμως και αποδείξεις, σύμφωνα με τις οποίες κάποιοι μύκητες αδρομυκώσεων (που αποικίζουν τα αγγεία των φυτών) φαίνεται να αποτελούν επίσης ενόχους για τον μαζικό θάνατο των ελαιόδεντρων της Απουλίας. Οπως προκύπτει από τα στοιχεία που αναφέρει η ΕFSA, οι συγκεκριμένοι μύκητες σχετίζονται συχνά με τον μαρασμό της ελιάς και είναι ικανοί να οδηγήσουν ταχέως στον θάνατό της. Εκτός των άλλων, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως στο κείμενο, ένας συνδυασμός επιβλαβών οργανισμών βρέθηκε να έχει προσβάλει τα δέντρα στη Νότια Ιταλία. Ο κ. Γκούμας σχολιάζει ότι «επιστημονικώς υπάρχουν κάποιες επιφυλάξεις σχετικά με το «πόσο παθογόνο» είναι τελικώς το βακτήριο. Αυτή τη στιγμή «τρέχουν» πολλές εργασίες στην Ιταλία και όχι μόνο και είναι καλό να περιμένουμε τα αποτελέσματά τους για να δούμε τι πραγματικά συμβαίνει. Φαίνεται ότι αυτό το σύνδρομο που κάνει τις ελιές να καταρρέουν συνδέεται με την παρουσία διαφορετικών παραγόντων και οφείλουμε να δούμε τη συνεισφορά του καθενός στον θάνατο των δέντρων». Αυτό βέβαια, κατά τον καθηγητή, δεν αλλάζει το δεδομένο ότι η X. fastidiosa είναι πράγματι ένας επικίνδυνος παθογόνος οργανισμός που δυστυχώς εντοπίστηκε στη γειτονική χώρα και πλέον χρειάζεται να βρίσκεται συνεχώς κάτω από το «μικροσκόπιο» των ειδικών αλλά και των αρμοδίων αρχών.

Τα νέα κρούσματα

Είναι όμως τελικώς όλες αυτές οι προσπάθειες αρκετές; Μπορεί η Xylella να σταματήσει να εξαπλώνεται, με δεδομένο ότι μεταφέρεται από έντομα τα οποία, ως γνωστόν, δεν γνωρίζουν σύνορα, καθώς και ότι είναι τεράστια η λίστα των φυτών που προσβάλλει; Τα τελευταία νέα δεν είναι πάντως καθησυχαστικά. Προσφάτως το γαλλικό υπουργείο Γεωργίας ανέφερε ότι ανιχνεύθηκε το βακτήριο σε καφεόδεντρο σε περιοχή κοντά στο Παρίσι – το φυτό προερχόταν από την Κεντρική Αμερική και ίσως έχει εισαχθεί από την Ολλανδία, αλλά η σχετική έρευνα είναι ακόμη σε εξέλιξη. Επίσης, μόλις στις 29 Απριλίου, όπως μας ενημερώνει η κυρία Ιωαννίδου, διαπιστώθηκε η παρουσία του επιβλαβούς οργανισμού και στη Βόρεια Ιταλία, συγκεκριμένα στην επαρχία της Λιγουρίας. «Το θέμα αφορά και πάλι ελιές, ωστόσο οι αρμόδιες ιταλικές αρχές δεν έχουν ακόμη δώσει περαιτέρω πληροφόρηση»λέει η ειδικός.

Και βέβαια, όπως συμβαίνει στη ζωή, έτσι και στη φύση δεν μπορούμε να προβλέψουμε το τι θα συμβεί. Αρχικώς – για να έχουμε και ερωτημάτων συνέχεια – γιατί το βακτήριο «χτύπησε» την Ιταλία και όχι μια άλλη μεσογειακή χώρα, όπου επίσης οι κλιματικές συνθήκες ευνοούν την ύπαρξή του; Ο κ. Γκούμας εξηγεί ότι στις παραμεσόγειες περιοχές οι συνθήκες είναι οι ιδανικότερες για το συγκεκριμένο παθογόνο καθώς η X. fastidiosa«αγαπά» θερμοκρασίες που δεν πέφτουν κατά τον μέσο όρο τους τον Ιανουάριο κάτω από τους 4-5 βαθμούς Κελσίου. «Κανένας δεν μπορεί να ξέρει» αναφέρει ο καθηγητής. «Ισως υπάρχει και εδώ το βακτήριο αλλά δεν έχουμε – τουλάχιστον ακόμη – τον κατάλληλο φορέα (έντομο) για να μεταδοθεί. Ας μην ξεχνούμε όμως ότι πριν από δύο-τρία χρόνια η ελιά δεν ήταν από τους κύριους ξενιστές του παθογόνου και τώρα στην Ιταλία οι ελιές πεθαίνουν με συνοπτικές διαδικασίες εξαιτίας του. Αρα ποτέ δεν μπορούμε να ξέρουμε τι μας επιφυλάσσει το αύριο». Ευχόμαστε  πάντως το αύριο να μη μας επιφυλάσσει ό,τι επιφυλάσσει το σήμερα στη γείτονα χώρα…Ποια είναι η Xylella

Το… βιογραφικό του επικίνδυνου βακτηρίουΠού έχουν εντοπιστεί τα τέσσερα αποδεκτά υποείδη του βακτηρίου (fastidiosa, pauca, multiplex, sandyi) ανά την υφήλιο. Πηγή: EFSA JOURNAL, 2015Ας δούμε το προφίλ του επιβλαβούς μικροοργανισμού που έχει θέσει σε συναγερμό ολόκληρη την Ευρώπη με τη βοήθεια του κυρίουΧρήστου Αραμπατζή, γεωπόνου, εθνικού εμπειρογνώμονα σε θέματα Φυτοϋγείας από το Τμήμα Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΑΠΕΝ). Η Xylella fastidiosa είναι ένα βακτήριο της οικογένειας Xanthomonadaceae που αποικίζει τα ξυλώδη αγγεία των φυτών ξενιστών του και κινείται εντός τους ανοδικά και καθοδικά. Το βακτήριο περιορίζει την κίνηση του νερού στον ξυλώδη ιστό και φράσσει τα αγγεία, προκαλώντας συμπτώματα τα οποία ποικίλλουν ανάλογα με το φυτό ξενιστή. Σε γενικό πλαίσιο, καθώς το βακτήριο προσβάλλει τα αγγεία του ξύλου και εμποδίζει τη μεταφορά νερού και ανόργανων θρεπτικών στοιχείων τα ασθενή φυτά εκδηλώνουν συμπτώματα μαρασμού, νέκρωσης (καψαλίσματος) και ξήρανσης του φυλλώματος, ακολουθούμενα τελικά από την πλήρη νέκρωση του φυτού. Σημειώνεται ότι πολλά φυτά μπορεί να προσβληθούν αλλά να παραμείνουν ασυμπτωματικά λειτουργώντας όμως ως αποθήκες μολύσματος για τους φορείς του βακτηρίου.

Ποιοι είναι αυτοί οι φορείς; Πρόκειται για έντομα που τρέφονται με τις αγγειώδεις δεσμίδες του ξύλου των φυτών και ανήκουν στην τάξη των Ημίπτερων. Ομαδοποιούνται σε οικογένειες όπως Cicadellidae καιCercopidae και κοινώς αποκαλούνται «τζιτζικάκια». Τα έντομα αυτά τρέφονται στα φυτά ξενιστές του παθογόνου, το «παραλαμβάνουν» ως… δώρο και στη συνέχεια το μεταδίδουν σε άλλα φυτά ξενιστές. Σημειώνεται ότι το βακτήριο παραμένει και πολλαπλασιάζεται στον πεπτικό σωλήνα των ακμαίων εντόμων τα οποία μένουν μολυσματικά καθ’ όλη την υπόλοιπη ζωή τους μετά τη μόλυνση.

Οσο για τα φυτά ξενιστές της X. fastidiosa είναι πάρα πολλά – μονοκοτυλήδονα και δικοτυλήδονα φυτά, πόες και δέντρα, καλλιεργούμενα και αυτοφυή φυτά. Μεταξύ αυτών είναι εσπεριδοειδή, καφεόδεντρα, αμπέλια, αμυγδαλιές, ροδακινιές, δαμασκηνιές, βερικοκιές, είδη βελανιδιάς αλλά και καλλωπιστικά φυτά όπως η πικροδάφνη και είδη μανόλιας – τα «κρούσματα» μέχρι πρότινος, ανάλογα και με το είδος των φυτών,  αφορούσαν τις ΗΠΑ, την Ταϊβάν, χώρες της Νοτίου Αμερικής. Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί τέσσερα υποείδη του παθογόνου (fastidiosa, pauca, multiplex, sandyi) ενώ ένα πέμπτο (tashke) βρίσκεται υπό ταυτοποίηση. Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, η πρώτη φορά που διαπιστώνεται η παρουσία τηςX. fastidiosa είναι τώρα στην Ιταλία. Κατά τους ειδικούς, το στέλεχος που προσβάλλει τους ελαιώνες της Νότιας Ιταλίας φαίνεται να είναι συγγενές του υποείδουςpauca.

Σύμφωνα με τον κ. Αραμπατζή, ποτέ δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το ποιες… εκπλήξεις μάς επιφυλάσσει η Xylella. «Γενικά το εύρος των φυτών ξενιστών του βακτηρίου στην Ευρώπη δεν έχει μελετηθεί και δεν είναι γνωστό αν διάφορα άγρια φυτικά είδη θα μπορούσαν να είναι ξενιστές με ή χωρίς εκδήλωση συμπτωμάτων. Επίσης, όπως συμβαίνει με όλα τα βακτήρια, αυτά μεταλλάσσονται γενετικώς ώστε να… επιβιώνουν. Ετσι, όπως προφανώς η Xylella fastidiosa προσαρμόστηκε στις ελιές της Ιταλίας, μπορεί να μας επιφυλάσσει περισσότερες δυσάρεστες εκπλήξεις στο μέλλον απειλώντας και άλλα είδη φυτών».Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

Τα νέα από το… μέτωποTo έντομο Philaenus spumarius έχει αποδειχθεί από μελέτες στην Ιταλία ότι αποτελεί τον κύριο φορέα του βακτηρίου, το «όχημα» για τη μεταφορά του από δέντρο σε δέντρο. Πηγή: Hectonichus/wikipedia«Το Βήμα» απευθύνθηκε σε έναν από τους ειδικούς που βρίσκονται στη «δίνη του κυκλώνα» στην Ιταλία και πολεμούν με το επικίνδυνο βακτήριο. Οπως μας ανέφερε οΤζιοβάνι Μαρτέλι, ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Φυτοπαθολογίας του Πανεπιστημίου «Αλντο Μόρο» στο Μπάρι, η κατάσταση δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να χαρακτηριστεί… χαρούμενη αυτή τη στιγμή στη γειτονική χώρα καθώς τόσο οι επιστήμονες όσο και οι αρχές έχουν να αντιμετωπίσουν μια άκρως απειλητική ασθένεια των ελαιόδεντρων, για την οποία δεν υπάρχουν αποτελεσματικά μέσα ελέγχου. «Πάντως, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη ένα σχέδιο ώστε να τεθεί υπό έλεγχο το σύνδρομο ταχείας κατάρρευσης των ελαιόδεντρων, το οποίο περιλαμβάνει κατασταλτικές παρεμβάσεις ενάντια στα έντομα-φορείς του βακτηρίου, το κυριότερο, αν όχι το μόνο, εκ των οποίων είναι το έντομο της οικογένειας Cercopidae με την επιστημονική ονομασία Philaenus spumarius. Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη καταστροφή οποιωνδήποτε νέων εστιών μόλυνσης που μπορεί να εμφανιστούν σε μια μεγάλη, υγιή περιοχή στα βόρεια της προσβεβλημένης περιοχής».Σύμφωνα με τον καθηγητή, αυτή τη στιγμή η απομάκρυνση φυτών που γίνεται μόνο με μηχανικά μέσα και όχι με ζιζανιοκτόνα στην «καυτή» ζώνη στο Λέτσε έχει ήδη μειώσει κατά περισσότερο από 80% τους πληθυσμούς προνυμφών P. spumarius οι οποίοι αφθονούν στα ζιζάνια τα οποία βρίσκονται στους ελαιώνες και στα γειτονικά σε αυτούς χωράφια. «Αυτή η στρατηγική αναμένεται να έχει σημαντική επίδραση – την οποία τώρα αποτιμούμε – και σε ό,τι αφορά τη μείωση του πληθυσμού των ενήλικων (ακμαίων) P. spumarius. Παράλληλα οι χημικές θεραπείες στις ελιές οι οποίες αναλύονται τώρα και αφορούν τα ενήλικα έντομα αναμένεται να δώσουν άλλο ένα σημαντικό χτύπημα στους πληθυσμούς του εντόμου-φορέα».

Ρωτήσαμε τον καθηγητή αν θεωρεί ότι υπήρξαν καθυστερήσεις στη λήψη μέτρων στη χώρα του. Οπως απάντησε, «μόλις το σχέδιο αντιμετώπισης εγκρίθηκε από τους αρμοδίους, ξεκίνησε η εφαρμογή του. Δεν μπορώ να μιλήσω για σοβαρές καθυστερήσεις – τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της στρατηγικής ελέγχου των εντόμων-φορέων του βακτηρίου».

Πώς χαρακτηρίζει ο δρ Μαρτέλι τα νέα, αυστηρότερα μέτρα που ελήφθησαν πριν από λίγες ημέρες από την ΕΕ και τα οποία θέτουν σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό σε περιορισμό την Ιταλία; Κατά τη γνώμη του «είναι άκρως αμφισβητήσιμο το εμπάργκο που τέθηκε σε φυτά, όπως πολλά καλλωπιστικά αλλά και καρποφόρα δέντρα σαν τη βερικοκιά που δεν αποτελούν αναγνωρισμένους ξενιστές της Xylella, καθώς και σε αμπέλια τα οποία έχει φανεί ότι δεν είναι ευάλωτα στο συγκεκριμένο βακτηριακό στέλεχος που μολύνει τις ελιές – πρόκειται για μια συγκεκριμένη γενετική παραλλαγή της X. fastidiosa και συγκεκριμένα του υποείδους pauca. Οσα λέω σχετικά με τα αμπέλια έχουν αποδειχθεί από παρατηρήσεις πεδίου αλλά και εργαστηριακές αναλύσεις περισσότερων από 2.300 δειγμάτων που ελήφθησαν από αμπέλια τα οποία βρίσκονταν ανάμεσα σε προσβεβλημένους ελαιώνες ή δίπλα τους. Παράλληλα ο εμβολιασμός αμπελιών με καλλιέργειες του στελέχους Xylella που προσβάλλει τις ελιές έδειξε ότι τα αμπέλια δεν μολύνθηκαν. Ολα αυτά τα πειραματικά στοιχεία υποβλήθηκαν στην ΕΕ και αγνοήθηκαν πλήρως». Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, η Ιταλία δεν παρουσίασε επίσημο φάκελο με δημοσιευμένα αποτελέσματα σχετικά με τα στοιχεία που αναφέρει ο καθηγητής, όπως συμβαίνει στην επιστήμη ώστε να έχουν βαρύτητα τα ευρήματα που παρουσιάζονται.

Τέλος, ζητήσαμε από τον ειδικό να σχολιάσει τις φωνές – επιστημόνων αλλά και οικολογικών οργανώσεων – σχετικά με το ότι η X. fastidiosa ίσως δεν αποτελεί τον κύριο «ένοχο» του… δράματος.

Οπως είπε, «με βάση και την εμπειρία από το εξωτερικό είναι δύσκολο να πιστέψει κάποιος ότι η Xylella δεν αποτελεί τον υπ’ αριθμόν 1 δολοφόνο στους ελαιώνες.

Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε φάση πειραμάτων στο εργαστήριο προκειμένου να αποδειχθεί αν μπορεί να υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που συντελούν στον θάνατο των ελαιόδεντρων.

Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι μόνο η Xylella είναι αρκετή για την εμφάνιση συμπτωμάτων, ωστόσο πρέπει να περιμένουμε τα τελικά αποτελέσματα. Σε ό,τι αφορά την υπόθεση που αρκετοί υποστηρίζουν σχετικά με τους μύκητες που συνυπάρχουν με την Xylella πρέπει να πούμε κατ’ αρχάς ότι δεν συνυπάρχουν πάντα στις ελιές με το βακτήριο. Διερευνάται τώρα αν οι μύκητες επιβαρύνουν, παρουσία της Xylella, τα συμπτώματα στο δέντρο συμβάλλοντας στην κατάρρευσή του.

Σε κάθε περίπτωση, με δεδομένο ότι οι μύκητες που συζητούμε απαντώνται συχνά στις ελιές, ιδιαιτέρως στα ηλικιωμένα δέντρα, προφανώς «κάθονται» εκεί επί δεκάδες, ακόμη και εκατοντάδες έτη χωρίς να προκαλούν πρόβλημα στο δέντρο, το οποίο όμως μετά τη μόλυνση με την X. fastidiosa πεθαίνει ταχέως. Ετσι δεν μπορώ να δεχθώ την άποψη κάποιων ότι οι μύκητες είναι η κύρια αιτία της ασθένειας».Φωτογραφίες:Donato Boscia, istituto di virologia vegetale del cnr, uos bariFranco Nigro, dipartimento di scienze del suolo, della pianta e degli alimenti, universita degli studi di bari

Antonio Guario, plant protection service, regione puglia

Πηγή

Κιλελέρ, 1910: Η εξέγερση της αγροτιάς

Οι κολλίγοι σε δίκαιο και ηρωικό αγώνα ενάντια στους τσιφλικάδες

Γράφει : Γιώργος Πετρόπουλος - ΙΣΤΟΡΙΑ - 06/03/2015

#

Τας ανωτέρω ιδέας προσπαθώ ναφυτεύσω εις την ψυχήν των χωρικών, διά να γίνωσι μίαν ημέραν ελεύθεροι - ήδη είνε είλωτες – και επειδή η εργασία αύτη απαιτεί οικονομικήν ευρωστίαν - οιονεί λίπασμα διά το φυτόν – διά τούτο προσπαθώ το κατά δύναμιν ν’ αφαιρεθώσιν από τα κακώς κτηθέντα δικαιώματα των τσιφλικιούχων, διά να δωθώσιν εις τους αδίκως εξ αυτών απογυμνωθέντας χωρικούς… Φρονώ ότι το δίκαιον είνε εκεί όπου το συμφέρον των πολλών και όχι των ολίγων, επομένως μεταχειρίζομαι τας δυνάμεις μου υπέρ της εξαφανίσεως του τσιφλικιού και της πλήρους ανεξαρτησίας του καλλιεργητού

Μαρίνος Αντύπας¹

Στις 6 Μαρτίου του 1910, ημέρα Σάββατο, πριν καλά – καλά ξημερώσει, οι κολίγοι απ’ άκρη σ’ άκρη της θεσσαλικής γης, με μαύρες και κόκκινες σημαίες, ξεκίνησαν έχοντας ως προορισμό το μεγάλο αγροτικό συλλαλητήριο της Λάρισας. Πρώτοι μπήκαν στην πόλη οι κολίγοι του Δήμου Κρανώνος. Ακολούθησαν οι κολίγοι από τους Δήμους Συκουρίου και Ογχήστου και κατόπιν από άλλα χωριά, χωρίς να συναντήσουν ιδιαίτερα προβλήματα, αν και ο στρατός είχε κινητοποιηθεί από τα μεσάνυχτα, ενώ οι αρχές της πόλης στο σύνολό τους βρίσκονταν επί ποδός πολέμου².

Οι κολίγοι των απομακρυσμένων περιοχών της Λάρισας θα έρχονταν στην πόλη με το πρωινό τρένο, το οποίο και περίμεναν από πολύ νωρίς στο σταθμό του Κιλελέρ (σημερινή Κυψέλη) και του Τσουλάρ (σημερινή Μελία).Ομως πριν συνεχίσουμε την εξιστόρηση, ας κάνουμε μια αναδρομή στο παρελθόν κι ας προσπαθήσουμε να δούμε τι ήταν αυτό που ξεσήκωνε τους κολίγους.

Τους άφησε άφωνους: Αποκάλυψε τα μυστικά του μάρκετινγκ τροφίμων

Ακόμα κι αν πιστεύουμε ότι  είμαστε αρκετά ενημερωμένοι για  τις μεθόδους

χειραγώγησης του  καταναλωτικού κοινού που χρησιμοποιεί το  μάρκετινγκ της βιομηχανίας τροφίμων ,  αυτό το  σύντομο βιντεάκι θα μας κάνει λιγο  πιο υποψιασμένους και καχυποπτους.

Μια αποκαλυπτική ομιλία της συμβούλου μάρκετινγκ Kate Cooper που πρέπει να μας βάλει όλους σε σκέψη:

Οι κάλπες στην Αμερική έβγαλαν... μεταλλαγμένα

Μέρα με τη μέρα, τα μεταλλαγμένα κερδίζουν έδαφος στις ΗΠΑ. Οι μεγάλες εταιρείες επεξεργασίας τροφίμων κερδίζουν τη μια μάχη μετά την άλλη, ρίχνοντας στο τραπέζι εκατοντάδες εκατομμυρίων δολαρίων.

Την περασμένη εβδομάδα, κατά τη διάρκεια των ενδιάμεσων εκλογών για το αμερικανικό Κογκρέσο, δύο πολιτείες – το Κολοράντο και το Όρεγκον – ψήφισαν ταυτόχρονα για την υποχρέωση ή μη των εταιρειών να αναγράφουν στις ετικέτες των συσκευασμένων τροφών εάν περιέχουν μεταλλαγμένα προϊόντα. Και η απάντηση της κάλπης ήταν... «όχι». Δεν θέλουν να ξέρουν, ρε παιδί μου...

Γουατεμάλα και Μεξικό αντιστέκονται στη Μονσάντο

Πριν ακριβώς μία εβδομάδα, και έπειτα από μαζικές διαδηλώσεις, αγρότες, που ανήκουν σε κοινότητες ιθαγενών, πέτυχαν μια σημαντική νίκη στη Γουατεμάλα, η οποία είχε πρόσφατα υιοθετήσει ένα νομο, γνωστό και ως Νόμο της Monsanto.Ο νόμος αυτός επέτρεπε, επί της ουσίας, στην πολυεθνική να προχωρήσει από την ιδιωτικοποίση των σπόρων, στην επιβολή των δικών της πατενταρισμένων γεωργικών προϊόντων, μέχρι και τον αυστηρό έλεγχο ολόκληρης της γεωργικής παραγωγής της χώρας. Σημειώνεται πως, μεταξύ άλλων, οι αγρότες θα διώκονταν σε περίπτωση που φυλούσαν πατενταρισμένους σπόρους για την επόμενη χρονιά, μια πρακτική που ακολουθείται επί αιώνες στη γεωργία.

Ο Ανταγωνισμός και το Πλιάτσικο

Γράφει ο Ίουλιανός
Η διαφήμιση προστάζει και επιβάλει έναν ολοκληρωτισμό υποχρεωτικό για όλους: καταναλώστε! Και ενώ η εντολή είναι υποχρεωτική για όλους ταυτόχρονα είναι και ανέφικτη για την πλειοψηφία των πολιτών λόγω φτώχειας και σκληρής οικονομικής ανισότητας.
Όμως όποιος δεν καταναλώνει δεν υπάρχει. Στο βασίλειο της αγοράς πρέπει να έχεις αυτοκίνητο μάρκας, παπούτσια μάρκας, αρώματα μάρκας, ρούχα μάρκας, iPhone Apple, να καταναλώνεις την βιομηχανία κουλτούρας Lady Gaga, fast food, Goody’s ή McDonald’s και καφέ καλυτέρα από το Starbucks παρά από το Mikel : «Το Mikel δεν έχει βέβαια αυτό το διεθνές προφίλ και την ενδιαφέρουσα ιστορία (σ.σ. του Starbucks) αλλά έχει κάτι άλλο. Προφανώς είναι πολύ ελκυστικό στους νέους, ιδιαίτερα στις φοιτήτριες και τους φοιτητές. Σε μια ελεύθερη αγορά αυτό μετράει πολύ.»
Τάδε έφη ο φιλελεύθερος, Αριστείδης Χατζής. Αρθογράφος των «ΝΕΩΝ», αναπληρωτής καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ο κύριος καθηγητής με προσωπική ανάρτηση στο Facebook υπό τον τίτλο «Ευχαριστώ Mikel», αφού πρώτα έχει πλασάρει την ιστορία των Starbucks περιγράφοντας ταυτόχρονα και τις προσωπικές του εμπειρίες από τις επισκέψεις του, με ακαδημαϊκή αξιοπιστία πληροφορεί τους φοιτητές και τις φοιτήτριες του πως: «… δεν έχω καθίσει ούτε μια φορά στο Mikel. Εξαιτίας του Mikel όμως, και αυτού του πολύ ωραίου, εξωτικού για την Ελλάδα, πράγματος που λέγεται «ανταγωνισμός», θα απολαμβάνω από εδώ και πέρα φθηνότερα το καφεδάκι μου στο Starbucks. Ευχαριστώ Mikel!»

Διαβάστε την συνέχεια εδώ

Για μια χούφτα ντομάτες

Ντομάτες Σκοπίων στην... Κρήτη! (φωτό)

Αλμερία: Παράδεισος θερμοκηπίων, κόλαση μεταναστών - Η ομάδα των «έξι» που ελέγχει την αγορά

Των ειδικών απεσταλμένων μας PIERRE DAUM και AUREL*

Οι καταναλωτικές μας συνήθειες έχουν επιπτώσεις. Ετσι, εάν αγοράσουμε ένα κιλό ντομάτες, μέσα στο χειμώνα, θα βρούμε: την άνοστη γεύση, τη στυγνή εκμετάλλευση των μεταναστών στην Ισπανία, την αντίστοιχη εκμετάλλευση των ανατολικοευρωπαίων φορτηγατζήδων που τις μεταφέρουν, τη μόλυνση από τα φορτηγά τους, τα κέρδη των μεγάλων εμπορικών αλυσίδων και, εν κατακλείδι, έναν προβληματισμό για την... παγκοσμιοποίηση των εμπορικών συναλλαγών.

Κάθε χρόνο γίνεται το ίδιο. Από τον Οκτώβριο, οι χωριάτικες ντομάτες, δηλαδή όσες έχουν παραχθεί τοπικά, εξαφανίζονται σιγά σιγά από τους πάγκους των λαϊκών αγορών και από τα ράφια των σουπερμάρκετ της Δυτικής Ευρώπης, για να δώσουν τη θέση τους σε ένα και μοναδικό προϊόν: την ισπανική ντομάτα (1) -σκληρή, τραγανή ή μαλακιά, χωρίς ιδιαίτερη γεύση, η οποία, αντί να ωριμάσει μέσα στο πανέρι με τα φρούτα σας, παραμένει άτονη χρωματικά και σαπίζει πολύ γρήγορα. «Οι Γάλλοι θέλουν να τρώνε ντομάτα όλον τον χρόνο, ακόμη και μέσα στον χειμώνα» διαπιστώνει ο Ρομπέρ (2), υπεύθυνος του τμήματος μαναβικής σε πολυκατάστημα Carrefour της Νότιας Γαλλίας. «Και έτσι, φέρνουμε!»

10 διατροφικοί μύθοι που θα σας εκπλήξουν

Άρθρο του δρος Joseph Mercola

Μετάφραση/Επιμέλεια: Σωτηρία Κακαγιά

Στις μέρες μας υπάρχει πληθώρα πληροφοριών σε θέματα υγείας αλλά και κακών συμβουλών σχετικά με αυτό το θέμα. Κάποιες λανθασμένες αντιλήψεις δεν προκαλούν κανένα πρόβλημα, άλλες όμως είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες και μπορούν να σας οδηγήσουν σε χρόνια προβλήματα υγείας και να μειώσουν ακόμα και τη διάρκεια της ζωής σας.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ξεχωρίζουμε τα γεγονότα από τη φαντασία. Πολλοί διατροφικοί μύθοι επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά μέχρι να θεωρηθεί λανθασμένα ότι περιέχουν κάποια αλήθεια και ειδικά όταν διαρρέουν διαρκώς από τις αρχές δημόσιας υγείας.

Σε ένα άρθρο που έθετε επί τάπητος τα καταστροφικά ψέματα σχετικά με τη διατροφή, o Kris Gunnars από τις Αρχές Επιστήμης της Διατροφής αποτέλεσε έναν από τους ανθρώπους που με αξιοθαύμαστο τρόπο προσπάθησαν να καταρρίψουν τους επικίνδυνους διατροφικούς μύθους που συνεχίζουν να εξαπλώνονται. Συμφωνώ με την πλειοψηφία των επιχειρημάτων του, αλλά έχω προσθέσει και μερικά άλλα που θεωρώ σημαντικά.

Η επερχόμενη επισιτιστική κρίση

 Μου άρεσε ο όρος “πολυλειτουργικός αγρότης”, που χρησιμοποιείται στο άρθρο. Ίσως γιατί είναι αυτό που πρόλαβα να δω (την Ομηρική, σχεδόν, οργάνωση του αγροτικού οίκου) αλλά που σήμερα έχει εξαφανιστεί. Πέραν αυτού, το άρθρο περιέχει αμφιλεγόμενες θεωρήσεις, αλλά συνολικά είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον.

 

Γιώργος Κολέμπας

[...] Η συντριπτική πλειοψηφία των κυβερνήσεων είναι φορείς της ιδεολογίας της «ανάπτυξης» και προωθούν το συγκεκριμένο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο που μας έχει φέρει μέχρι εδώ. Άρα δεν θα πρέπει να περιμένουμε και πολλά πράγματα από τους «από πάνω», εκτός και αν πιεσθούν από ένα παγκόσμιο κοινωνικό κίνημα . Από μια στρατηγική συμμαχία των «από κάτω» ενάντια στη Μόλυνση, στον Καπιταλισμό και την Κλιματική Αλλαγή. Αυτή η στροφή θα εξασφαλισθεί μόνο αν οι «από κάτω» αποφασίσουν να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους. [...] Η επιστροφή στην αγροτο-οικο-γεωργία, θα μας εξασφάλιζε και την ικανοποιητική παραγωγή τροφίμων και την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής. Χρειάζεται να γίνει στροφή, να απορριφθεί το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο των πολυεθνικών και να επιλέξουμε τη λεγόμενη «αγροτική» γεωργία και το τελικό επακόλουθό της την οικο-γεωργία(το οικο- όχι μόνο με την έννοια του οικολογικού, αλλά και με την αρχαιοελληνική έννοια του «οίκου» που εξασφάλιζε το «ζειν») [...] Γράφει ο Γιώργος Κολέμπας

Καταλαμβάνω, Αντιστέκομαι, Παράγω… Βραζιλία – Το κίνημα των ακτημόνων

 

Από Thomas Gata

Καταλαμβάνω, Αντιστέκομαι, Παράγω… Βραζιλία – Το κίνημα των ακτημόνων
Η ελπίδα είμαστε εμείς…
“Στα τέλη του 19ου αιώνα κάποιος ονειροπόλος επαναστάτης, ονόματι Αντόνιο Κονσελέιρο, βαρέθηκε να περιμένει τη μέρα της επανάστασης για να αλλάξει η κοινωνία και αποφάσισε να χτίσει τη δική του την κοινωνία μέσα στην υπάρχουσα κοινωνία. Αυτά στη μακρινή Βραζιλία. Άρχισε να μιλάει για το όραμά του στους περιθωριακούς, στους τρωγλοδύτες, ζητιάνους, ξεχασμένους γέρους, σε παιδιά του δρόμου, ακόμα και σε ανάπηρους. Συγκέντρωσε μερικές χιλιάδες ανθρώπους όπου κατέλαβαν μια έκταση γης, στη βόρεια Βραζιλία. Το μέρος ήταν αφιλόξενο και κακοτράχαλο.
Αλλά μπορούσαν να το καλλιεργήσουν και να ζήσουν. Όλοι είχαν το ίδιο μερίδιο, και όλοι μαζί φρόντιζαν τους γέρους και τους ανήμπορους.
Η είδηση αυτής της “κοινωνίας” μέσα στην κοινωνία διέτρεξε όλη την Βραζιλία και άρχισαν να καταφθάνουν εκεί φτωχοί από την κάθε γωνιά της χώρας που ήθελαν να εγκατασταθούν στο Γκανούδος.
Έτσι λεγότανε το μέρος.

Αμφισβητούν τον ρόλο των λιπαρών στην καρδιοπάθεια!

Το είδος των λιπαρών που τρώμε δεν σχετίζεται τόσο πολύ με τον κίνδυνο καρδιοπάθειας όσο πίστευαν έως τώρα οι ειδικοί, υποστηρίζουν επιστήμονες από τη Βρετανία.
Οι ερευνητές επανεξέτασαν συνδυαστικά τα ευρήματα 72 προγενέστερων μελετών, στις οποίες είχαν συμμετάσχει περισσότεροι από 600.000 άνθρωποι από 18 χώρες.
Σε άλλες από αυτές είχαν καταγραφεί τα είδη και οι ποσότητες των λιπαρών οξέων που κατανάλωναν οι εθελοντές ή που έφεραν στο αίμα τους, και σε άλλες οι εθελοντές είχαν πάρει συμπληρωμάτων λιπαρών οξέων.
Σε όλες τις μελέτες οι ερευνητές είχαν παρακολουθήσει σε βάθος χρόνου τους εθελοντές τους, για να δουν πόσοι θα εκδήλωναν καρδιολογικά προβλήματα, όπως το έμφραγμα, η στεφανιαία νόσος και η στεφανιαία ανεπάρκεια.
Όπως διαπίστωσαν οι βρετανοί επιστήμονες, κανένα είδος κορεσμένου ή πολυακόρεστου λίπους δεν επηρέαζε σημαντικά τον κίνδυνο καρδιολογικού προβλήματος.

ΟΙ ΣΚΛΑΒΟΙ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ

..''Αν απλώς κάποιοι είχαν παρακολουθήσει τί συμβαίνει εδώ και τριάντα-σαράντα χρόνια, ας πούμε, στην Τανζανία ή στην Μπουρκίνα Φάσο και στο μεγαλύτερο μέρος τής Αφρικής, για να μην αναφέρουμε περιπτώσεις πιο πρόσφατες όπως της Αργεντινής, της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας ή της Λεττονίας, θα έβλεπαν καθαρά ποια είναι τα βήματα που έφεραν αυτή τη στιγμή εδώ την Ελλάδα – με την Ιταλία, την Ισπανία, την Ιρλανδία ν’ ακολουθούν σε απόσταση αναπνοής...
Με μία λέξη, από τις ημέρες της αποαποικιοποίησης στη δεκαετία του 1960, το κατά κεφαλήν εισόδημα στις περισσότερες χώρες του «αναπτυσσόμενου» κόσμου έχει πέσει περίπου στο μισό, ενώ το δημόσιο χρέος έχει εκτοξευθεί σε αστρονομικούς αριθμούς, και συνεχίζει ν’ αυξάνεται...
Είναι το τίμημα της ένταξής τους στο παγκόσμιο διακρατικό σύστημα με όρους οικονομίας της αγοράς, επιλογή εξαναγκασμένη από τους πρώην δυνάστες τους, οι οποίοι εγκαταλείποντας τις κτήσεις τους διασφάλισαν τη διαρκή οικονομική τους εξάρτηση από τα μητροπολιτικά κέντρα. Αφού κατέστρεψαν με τις μονοκαλλιέργειες και τον βιομηχανικό καταμερισμό της εργασίας την τροφική τους αυτάρκεια, αφού εξάρθρωσαν τις παραδοσιακές κοινωνικές δομές κι επέβαλλαν τη χρηματική οικονομία, τις εξανάγκασαν στη συνέχεια ν’ αγοράζουν εκείνο που τους έκλεψαν με όρους οι οποίοι τις τοποθετούν αυτομάτως στο κατώτατο όριο της παγκόσμιας πυραμίδας του πλούτου: το μεροκάματο ενός ινδονήσιου εργάτη στις κακαοφυτείες της Ιάβας δεν αρκεί για ν’ αγοράσει μια σοκαλάτα συσκευασμένη στο Βέλγιο ή στην Ολλανδία.
Τα κράτη που γεννήθηκαν με αυτό τον τρόπο, σκελετός των οποίων ήταν η ίδια η αποικιακή διοίκηση, επανδρώθηκαν από μια τοπική ελίτ σπουδασμένη στα πανεπιστήμια των αποικιακών κέντρων και, ως εκ τούτου, αποκομμένη από τον ιθαγενή πληθυσμό και συνηθισμένη να ταυτίζει τα συμφέροντά της με τα συμφέροντα εκείνων.
Από την εξαρτημένη αυτή θέση έπρεπε να δανείζονται για να χρηματοδοτήσουν τη λειτουργία τους, και οι δανειστές τους επέβαλλαν περαιτέρω πολιτικούς όρους που είχαν μοναδικό στόχο την «αξιοποίηση» της επένδυσής τους – δηλαδή, τη διαρκή εξαθλίωση των πληθυσμών οι οποίοι γίνονταν έτσι φτηνή εργατική δύναμη στο έλεος των δυτικών κεφαλαίων (δημιουργήθηκαν άλλωστε ειδικοί θεσμοί γι’ αυτό, και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο είναι ένας από τους αποτελεσματικότερους...). Και όποτε τύχαινε να εμφανιστεί ένας υπερήφανος ηγέτης που οραματιζόταν την ανεξαρτησία τής χώρας του και μια καλύτερη μοίρα για τον πληθυσμό της, τί ευκολότερο από το να κινητοποιηθούν δυο-τρεις επιλοχίες με γυαλιά rayban και αμερικανικά (ή βρετανικά ή γαλλικά) τζιπ για να τον κρεμάσουν στη μέση της πλατείας;..

Αυτό, εν ολίγοις, στη δεκαετία του ’60 και του ’70 λέγαμε «νεοαποικισμό».
Σήμερα η λέξη σπανίως ακούγεται· έχουμε επινοήσει νέες και πιο εξωτικές, όπως «παγκοσμιοποίηση» ή «αυτοκρατορία», που μας δίνουν την όμορφη ψευδαίσθηση ότι λέμε κάτι καινούργιο.
Το κακό είναι ότι μας εμποδίζουν να δούμε τη συνέχεια ανάμεσα στα φαινόμενα που υποτίθεται ότι περιγράφουν. Και το θεμελιώδες φαινόμενο του οποίου την εκδίπλωση περιγράφουν ακούει σε ένα ακόμη πιο πολύχρηστο όνομα, που ο χειρισμός του ––δυστυχώς!–– αφήνει μικρά περιθώρια στους μεταμοντέρνους διανοούμενους ν’ ακουστούν πρωτότυποι: καπιταλισμός, κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής δηλαδή και οικονομία της αγοράς, ή καθολική μεσολάβηση του γενικού ισοδυνάμου (της φετιχισμένης μορφής χρήμα). Αν το κτηνώδες αποικιακό εγχείρημα σηματοδοτεί την έναρξη του καπιταλισμού, αντιπροσωπεύει ταυτόχρονα και την πρώτη απόπειρα παγκοσμιοποίησής του – πράγμα που σημαίνει, μια ροπή προς την παγκοσμιοποίηση πρέπει να θεωρείται εγγενής στον καπιταλισμό, μέρος τής ίδιας του της φύσης. Ακριβέστερα: εκείνο που έχει ο καπιταλισμός κοινό με τον καρκίνο είναι ότι χρειάζεται διαρκώς υγιείς ιστούς για ν’ αναλώνει – μη καπιταλιστικές κοινωνίες, μη εμπορευματοποιημένες πτυχές της κοινωνικής ζωής, μια προϋφιστάμενη βιόσφαιρα.

ΣΚΑΤΑ ΦΑΙ ΣΚΑΤΑ ΖΩΗ

Ο Διατροφικός (και όχι μόνο) Βασιλίσκος

Τα νέα αναπτυξιακά μέτρα από το σάητ του Καρτέσιου και τα σχόλιά μου σε κόκκινο (όπως ξέρατε):

1. Καταργείται ο καθορισμένος μέγιστος χρόνος ζωής στο φρέσκο γάλα: (αυτό που είχαν φαγωθεί οι ούργκεν) Το σημερινό καθεστώς περιορίζει τη μέγιστη διάρκεια ζωής του φρέσκου γάλακτος στις 5 ημέρες (θυμάμαι παλαιότερο καθεστώς τριών ημερών). Ο περιορισμός αυτός εμποδίζει τις εισαγωγές (καρφωθήκανε!!!!), περιορίζει τον ανταγωνισμό (για συνδέστε το με το παραπάνω λίγο…) και αυξάνει τα κόστη λόγω επιστροφών (…εξακολουθούν να καρφώνονται). Ετσι, οι τιμές του γάλακτος για τον καταναλωτή εν μέσω κρίσης αυξάνονται αντί να μειώνονται (θα μπορούσαν θαυμάσια να μην γαμάνε στο φόρο τον παραγωγό και να μην τον καθιστούν όμηρο του κάθε νταβατζή. Αλλά ο σκοπός είναι αυτός: να ξεμπερδεύουμε με τον μικρό παραγωγό και να τον μετατρέψουμε σε γεωργικό εργάτη της ούργκεν πολυεθνικής που έρχεται). Επιπλέον: -Ο περιορισμός των 5 ημερών δεν επιτρέπει στους καταναλωτές που μένουν σε απομακρυσμένες περιοχές να έχουν πρόσβαση σε φρέσκο γάλα (ενώ τώρα που θα έρχεται γάλα δέκα ημερών θα είναι φρέσκο. Έ,ρε δούλεμα!). -Οι μικροί παραγωγοί της Βόρειας Ελλάδας δεν μπορούν να προσεγγίσουν τις μεγάλες αστικές αγορές γιατί δεν επαρκεί ο χρόνος μεταφοράς (να σε χέσω Γιάννη, να σ’αλείψω μέλι. Αφού πουλήσατε τις συνεταιριστικές βιομηχανίες όπως τη ΔΩΔΩΝΗ σε νταβατζήδες και σκιτζήδες, τώρα κλαίγεστε για το μικρό παραγωγό. Δε γαμιέστε ν’ασπρίσετε, λέω!). Η μέγιστη διάρκεια ζωής του φρέσκου γάλακτος θα πρέπει να καθορίζεται ανάλογα με τη μέθοδο παστερίωσης που εφαρμόζει ο κάθε παραγωγός (καρφώνονται πάλι! Ο μικρός παραγωγός δεν μπορεί να παστεριώσει, άρα ο στόχος είναι: ξεκάνουμε τον μικρό παραγωγό και τον μετατρέπουμε σε κολλήγο μεγάλης γαλακτοβιομηχανίας), εφόσον αυτή τηρεί τις προδιαγραφές που προβλέπονται από την ΕΕ (τις οποίες φυσικά καθορίζουν ποιοί; Η χώρα εκείνη που αρχίζει από “Γε” και τελειώνει σε “νια” και τα συνεταιράκια της. Χα!).

Η ψησταριά και το αντικολλητικό τηγάνι «εφευρέσεις του Μυκηναϊκού Πολιτισμού»

Η άρχουσα τάξη του Μυκηναϊκού Πολιτισμού απολάμβανε σουβλάκια ψημένα σε φορητές ψησταριές, καθώς και ψωμί που ετοιμαζόταν σε τηγάνια αντικολλητικής τεχνολογίας, υποστηρίζουν αμερικανοί ερευνητές.

Η Δρ Τζούλι Χρούμπι του Πανεπιστημίου του Ντάρτμουθ ήταν περίεργη να μάθει πώς χρησιμοποιούνταν τα μαγειρικά σκεύη που έχουν βρεθεί σε ανασκαφές. Τα πήλινα σκεύη βρέθηκαν σε κέντρα του Μυκηναϊκού Πολιτισμού, ο οποίος άκμασε την ύστερη Εποχή του Χαλκού μέχρι το 1200 π.Χ., οπότε εξαφανίστηκε μυστηριωδώς.

Τα ευρήματα περιλαμβάνουν ένα στρογγυλό πήλινο ταψί που χρησιμοποιούνταν πιθανώς για την παρασκευή ψωμιού. Η μια επιφάνεια του ταψιού είναι επίπεδη, ενώ η άλλη είναι διάστικτη με τρύπες, και οι αρχαιολόγοι δεν γνώριζαν ποια από τις δύο ακουμπούσε στη φωτιά.

Ένα άλλο ενδιαφέρον σκεύος είναι ένας πήλινος ορθογώνιος δίσκος, τον οποίο οι ερευνητές ονομάζουν «δίσκο για σουβλάκια». Οι αρχαιολόγοι δεν ήταν σίγουροι αν το σκεύος τοποθετούνταν πάνω στην φωτιά, με το λίπος από το κρέας να στάζει μέσα στο δίσκο, ή αν λειτουργούσε ως υποδοχή για κάρβουνα.

Η Χρούμπι προσπάθησε να εξακριβώσει ποιες ήταν οι μαγειρικές τεχνικές των Μυκηναίων κατασκευάζοντας δύο ταψιά και δύο δίσκους για σουβλάκια από πηλούς που μοιάζουν με τον άργιλο των ευρημάτων.

Όπως έδειξαν τα πειράματα, οι πήλινοι δίσκοι είχαν υπερβολικά μεγάλο πάχος για να επιτρέπουν τη μεταφορά θερμότητας -σε αυτή την περίπτωση, τα χοιρινά σουβλάκια της μελέτης έμεναν άψητα. Η τοποθέτηση αναμμένων κάρβουνων μέσα στο δίσκο έδινε καλύτερα αποτελέσματα.

«Θα φανταζόμασταν αυτά τα αγγεία ως φορητές συσκευές ψησίματος -ίσως χρησιμοποιούνταν στα μυκηναϊκά πικνίκ» αναφέρει η Δρ Χρούμπι στο LiveScience, το οποίο παρακολούθησε την παρουσίαση της μελέτης στο συνέδριο του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής.

Όσον αφορά το στρογγυλό ταψί, ή τηγάνι, τα πειράματα έδειξαν ότι η ζύμη του ψωμιού κολλούσε πιο εύκολα στην επίπεδη πλευρά. Οι τρύπες στην άλλη επιφάνεια του τηγανιού πρέπει να ήταν μια αντικολλητική τεχνολογία, η οποία επίσης εξασφάλιζε την ομοιόμορφη κατανομή του λαδιού πάνω στο τηγάνι.

Ποιοι ήταν όμως οι τυχεροί που απολάμβαναν αυτές τις μαγειρικές τεχνολογίες; «Προέρχονταν από την άρχουσα τάξη, αν και αμφιβάλλω ότι οι εκπρόσωποι της ελίτ μαγείρευαν μόνοι τους» λέει η Χρούμπι.

«Στο αρχείο της Γραμμικής Β' [της γλώσσας των Μυκηναίων] υπάρχουν αναφορές για επαγγελματίες μάγειρες» επισημαίνει.

Πηγή: news.in.gr

ΠΗΓΗ: http://www.sansimera.gr/hnews/125#ixzz2qpdf9kvA

αλλού στη γάστρα κι αλλού βυζάστρα

Είναι περίεργο που έχουμε μνήμες, από ήχους και εικόνες, από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας. Θα ήμουν το πολύ 5 - 6 χρονών, μα θυμάμαι το γαϊδουράκι φορτωμένο στο δρόμο από το Σοποτό για το σπίτι. Καλοκαίρι, κάτω απ' τον ήλιο. Όταν κοντοστεκόταν, ο παππούς το χτυπούσε με μια βέργα. Θυμάμαι τα καπούλια του γδαρμένα, σταγόνες αίμα. Οι πρώτες μνήμες από οικόσιτα ζώα έρχονται από την Κρήτη, από τα καλοκαίρια των διακοπών στο χωριό. Οι όρθες στην αυλή της γιαγιάς, το γαϊδούρι, η φοράδα του μπαρμπα-Σπύρου, που είχα καβαλήσει κι εγώ, η αγελάδα που έπινε ένα καζάνι νερό απνευστί και τα οζά. Πηγαίναμε στα οζά με τη φοράδα. Σε πολλά χωριά οι άνθρωποι συνεχίζουν να ζουν κοντά στα ζώα. Έχουν αλλάξει πολλά, η διατροφή δεν βασίζεται πια κυρίως στην τοπική γεωργία και κτηνοτροφία, όμως τα πρόβατα δεν είναι μονάχα πλαστικά ομοιώματα για τη φάτνη του χριστουγεννιάτικου δέντρου, το πρωί σε ξυπνούν τα κουδούνια τους, στους δρόμους θα δεις καβαλίνες. 

Σ' αυτό το χωριό των διακοπών των παιδικών μου χρόνων, τα ζώα και η μεταχείρισή τους από ανθρώπους έγιναν το περασμένο καλοκαίρι αιτία μιας μεγάλης αναστάτωσης. Η αντίδραση των κατοίκων στην εγκατάσταση ενός χώρου περίθαλψης αδέσποτων σκυλιών, η απίστευτη πράξη της δηλητηρίασης δεκάδων από αυτά, τα πρόβατα που κατασπάραξαν αδέσποτα σκυλιά που είχαν ξεφύγει από τον χώρο τους ή που κάποιοι τα είχαν ξεφορτωθεί απέξω... Η Κάινα βρέθηκε στο επίκεντρο της δημοσιότητας, που λένε. Το θέμα απασχόλησε το BBC, κάποιοι απείλησαν ότι θα διώξουν τον τουρισμό απ΄την περιοχή, ή απ' όλη την Κρήτη, σαν αντίποινα στη λογική της συλλογικής ευθύνης. Οι κάτοικοι του μικρού χωριού στον Αποκόρωνα Χανίων ένιωσαν τις ωδίνες της μετάβασης από την οικοσιτιστική στη μεταοικοσιτιστική εποχή. 

Λαθρομαρούλια και στραβά αγγούρια

 

Κλιμακώνεται ο πόλεμος για τον απόλυτο έλεγχο της τροφής από τις πολυεθνικές εταιρίες. Αγρότες από όλη την Ευρώπη συντονίζονται προκειμένου να πείσουν τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να καταψηφίσουν νομοθετική πρόταση που θα απαγορεύει στους αγρότες να χρησιμοποιούν δικούς τους σπόρους, αναγκάζοντάς τους να αγοράζουν υβρίδια ή «πατενταρισμένους» σπόρους από τις πολυεθνικές…

Λευτέρης Χαραλαμπόπουλος

Αν ο κανονισμός αυτός υιοθετηθεί, θα επιφέρει σταδιακά το τέλος της βιοποικιλότητας πολλών ειδών, ενώ θα ανεβάσει ακόμη περισσότερο τον κύκλο εργασιών (και τα κέρδη, βέβαια)  της παγκόσμιας αγοράς σπόρων, η οποία εκτιμάται ήδη ότι υπερβαίνει τα 45 δις δολάρια. Ενεργό ρόλο στην προώθηση του μονοπωλίου των σπόρων διεθνώς και τον σταδιακό απόλυτο έλεγχό του από λίγους διεθνείς αγροτοβιομηχανικούς κολοσσούς έχει παίξει βέβαια ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, με την προώθηση (ειδικά τα τελευταία τρία χρόνια) νομικών συμφωνιών και συνθηκών που επιτρέπουν το γονιδιακό πατεντάρισμα φυτών, ζώων, βακτηρίων και ιών.

Παρά τους –λογικούς– φόβους των αγροτών ότι με αυτές τις ρυθμίσεις δεν θα μπορούν να καλλιεργούν τις δικές τους ποικιλίες, καθώς θα υποχρεώνονται να δηλώσουν την προέλευση των σπόρων τους, αν θέλουν να κυκλοφορούν «νόμιμα» τα προϊόντα τους στις αγορές, οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιτείνουν ότι πρόκειται για ένα μέτρο που… ευνοεί τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Δεν είναι η πρώτη φορά άλλωστε που εισάγονται τέτοιες ρυθμίσεις. Για παράδειγμα, στη Γαλλία έχουν ήδη απαγορευτεί οι σπόροι που προέρχονται από το ίδιο το αγρόκτημα και χρησιμοποιούνται για την επαναφύτευση της σοδειάς. Παρά την ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας, όμως, η εφαρμογή της ήταν… χαλαρή: υπήρχε ανεκτικότητα και ουσιαστικά οι γάλλοι αγρότες συνέχιζαν να χρησιμοποιούν κανονικά τους δικούς τους σπόρους. Εδώ και λίγο καιρό πέρασε νόμος που αυστηροποιεί πολύ το πλαίσιο, ώστε να είναι πλέον οι αγρότες αναγκασμένοι να αγοράζουν έτοιμους σπόρους.

Κάπου εδώ μένεις με ανοικτό το στόμα, ψάχνοντας –χωρίς πολλές πιθανότητες, βέβαια­– να βρεις μια λογική εξήγηση για τέτοιες ρυθμίσεις, πέρα από την καταναγκαστική επιβολή μονοπωλίου στους σπόρους και τη νομοθετική επιβολή της αύξησης των κερδών των πολυεθνικών. Γιατί να θέλει ο άνθρωπος να εξαφανίσει τους ντόπιους σπόρους; Γιατί να θέλει να καταστρέψει τη βιοποικιλότητα; Γιατί να βγουν παράνομα τα ντόπια μαρούλια; Ξέρουν κάτι που δεν φανταζόμαστε; Προβληματίζεται κανείς… Σίγουρα όμως κανένας δεν μπορεί να προβληματιστεί τόσο όσο προβληματίστηκε η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να καταλήξει στην απόφαση για το ποια αγγούρια είναι νόμιμα και ποια όχι. Μη γελάτε, υπάρχουν και τέτοια. Αγγούρια που έχουν περάσει στην… παρανομία!

Από το 1998 η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει ντιρεκτίβα σύμφωνα με την οποία απαγορεύεται η εμπορία στραβών αγγουριών, σε μια απόφαση που θα μπορούσε να ελεγχθεί μέχρι και για… σεξισμό. Επειδή οι νόμοι και οι κανόνες πρέπει να είναι σαφείς, πάντως, έχουν προβλέψει και εξαίρεση: τα αγγούρια που είναι ελαφρά κυρτά και συγκεκριμένα έχουν «ανώτερο ύψος καμπύλης 20 χιλιοστομέτρων και μήκος αγγουριού 10 εκατοστομέτρων» μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα… Αυτά ήταν νόμιμα, όπως ασφαλώς και τα εντελώς ίσια, τα γνωστά σε όλους μας νομοταγή αγγούρια. Χρειάστηκαν μάλιστα περίπου 20 χρόνια διαβουλεύσεων, ερευνών και γενικότερου brainstorming, προκειμένου να παρθεί αυτή η μνημειώδης, από όποια πλευρά κι αν τη δει κανείς, απόφαση.

Πάντως τέτοιου επιπέδου αποφάσεις των ταγών της ΕΕ, οδηγούν θέλοντας και μη σε αντίστοιχου επιπέδου συνειρμούς. Δεν μπορούμε δηλαδή παρά να σκεφτούμε ότι έστω κι αν η ζωή μετά το μνημόνιο έχει αποδειχθεί «αγγούρι» για τη μέση ελληνική οικογένεια, μπορούμε ωστόσο να έχουμε τη βεβαιότητα ότι πρόκειται για αγγούρι «αλφάδι» ή τέλος πάντων με ανώτερο ύψος καμπύλης τα 20 χιλιοστόμετρα. Μη μας πουν και βλάχους…

Λαθρομαρούλια και στραβά αγγούρια : UNFOLLOW.

ΟΙ ΦΟΥΡΝΑΡΑΙΟΙ ΜΑΥΡΑΓΟΡΙΤΕΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, ΟΙ ΧΡΥΣΕΣ ΛΙΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΘΡΑΣΟΣ ΤΩΝ ΔΟΛΟΦΩΝΩΝ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΠΟΥΔΩΝ ΜΑΣ....

Θα μου πεις βρε AKRAT γιατί μας τα πρίζεις με το παρελθόν ; Έ όσο με ανέχεστε θα τα γράφω.... Μετά είναι και κάτι άλλο... Νομίζετε ότι δεν θα τα ξαναζήσουμε πολλά εξ' αυτών ; Γι αυτό παρατηρώ όσο μπορεί ένας εργάτης τον ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΙΟ, την εφημερίδα ΠΑΛΗ ΤΩΝ ΤΑΞΕΩΝ και ότι άλλο αυθεντικό κείμενο μου δίνεται σαν ευκαιρία... Επίσης και προσωπικές εξιστορήσεις που σύντομα ελπίζω να σας δόσω από παλαιούς ανθρώπους...

Το ψωμί είναι κάτι ΤΟ ΙΕΡΟ. Δεν φαντάζομαι κανείς μας να πετάει το ψωμάκι. Οι αρχές των πατεράδων μας το απαγορεύουν. Κάντο φρυγανιά, κάντο με τον κυμά κάτι.... Αλλά ούτε ένα ψίχουλο δεν πρέπει να πετάγεται...

Και πάνω στο ψωμί οι φουρναραίοι της κατοχής και οι συναμαρτούντες κρατικοί υπάλληλοι δηλαδή όλο το ρουφιανομάνι, οι άνθρωποι της τάξεως κάναν τις λίρες και τις περιουσίες... Και τώρα οι επίγονοι είναι ευηπόληπτοι.... Κοσμοκράτορες και αφ' υψηλού....

Και πάτησαν πάνω στην νοθεία και την κλεψιά... Τες πάντων θα τα διαβάσετε.... Αυτό που μου έκανε εντύπωση στο άρθρο που θα διαβάσετε είναι ότι κάνει αντιπαραβολή ανάμεσα στους προπολεμικούς φουρναρέους και τους κατοχικούς. Δεν το πολυκατάλαβα... Μεταλλάχθηκαν ή ήλθαν νέοι ; Μετά αυτό που κατάλαβα είναι ότι το κράτος πήγε να τους βάλει μια φορολογία και οι νταβέλληδες το παίζαν ότι δεν βγάζουν τίποτα... Και τόλμησαν να δώσουν και τα κλειδιά - συμβολικά - φαντάζομαι στο κράτος... Κάτι μου θυμίζει...


Ας απολαύσουμε εργατική γραφίδα του 1945....

Η επόμενη μέρα του κινήματος «Χωρίς Μεσάζοντες»

Το κίνημα «Χωρίς μεσάζοντες» ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2012 από τα μέλη της Εθελοντικής Ομάδας Δράσης Νoμού Πιερίας «Ο Τόπος μου», στην Κατερίνη.

Οι πολίτες, βλέποντας τους πατατοπαραγωγούς της χώρας να βρίσκονται σε απόγνωση και να μην μπορούν να διαθέσουν τα προϊόντα τους ούτε καν σε εξευτελιστικές τιμές, τη στιγμή μάλιστα που η τιμή της πατάτας τότε έφτανε μέχρι και το ένα ευρώ το κιλό στα σουπερμάρκετ, αποφάσισαν να τους στηρίξουν. Παρήγγειλαν λοιπόν 25 τόνους πατάτες απευθείας από έναν μικροπαραγωγό προς 0,25€ το κιλό, παρακάμπτοντας έτσι τους μεσάζοντες.

Η ομάδα είχε αναλάβει να βρει καταναλωτές για τους 25 τόνους, και για το σκοπό αυτό κατασκευάστηκε μια διαδικτυακή εφαρμογή μέσω της οποίας τα 1.000 μέλη της, αλλά και όλοι οι δημότες της Κατερίνης, είχαν τη δυνατότητα να παραγγείλουν την ποσότητα που επιθυμούσαν. Έτσι, μόλις συμπληρώθηκε ο αριθμός των αγοραστών, ο γεωργός έφερε τις πατάτες στην Κατερίνη, σε ένα μεγάλο πάρκινγκ, και οι πολίτες, οργανωμένα και σε απόλυτη τάξη (με ακριβείς χρόνους παραλαβής που τους στάλθηκαν μέσω SMS), πλήρωσαν τον παραγωγό και παρέλαβαν το προϊόν.

Αυτό ήταν μόνο η αρχή. Η πρωτοβουλία των πολιτών της Πιερίας βρήκε μιμητές σε ολόκληρη τη χώρα. Κίνησε το ενδιαφέρον των ελληνικών αλλά και μεγάλων ξένων ΜΜΕ. Ακολούθησαν εκτενή ρεπορτάζ και ντοκιμαντέρ (France24, Süddeutsche, Die TAZ, WDR, New Internationalist, και πριν από μια εβδομάδα η ολλανδική κρατική τηλεόραση). Περισσότερες από 50 πρωτοβουλίες πολιτών δρουν σήμερα σε ολόκληρη τη χώρα και συνεχίζουν να διαθέτουν αγροτικά προϊόντα «Χωρίς Μεσάζοντες» δίνοντας «ανάσα» στους καταναλωτές.

Νορβηγικές εκλογές

Του Μιχάλη Μιχελή

Με την ψυχή στο στόμα. Οι Πράσινοι της Νορβηγίας πέρασαν μια δραματική βραδιά, έντονου συναισθηματισμού, μια και τα πρώτα αποτελέσματα των χθεσινών τους βουλευτικών εκλογών, τους έδιναν ένα απογοητευτικό ποσοστό. Με την πάροδο της ώρας όμως, τα πράγματα πήγαιναν καλύτερα. Τελικά το Όσλο, με τις πολλές ψήφους, τους έφερε το 2,8% κι έτσι έβγαλαν τον πρώτο βουλευτή στην ιστορία τους.

Είναι ο 59χρονος Ράσμους Χάνσον (συνημμένη φωτογραφία με το γιό του από το χθεσινοβραδινό πάρτι της αναμονής των αποτελεσμάτων). Μέχρι πέρυσι ο Πράσινος βουλευτής, ήταν επικεφαλής του νορβηγικού τμήματος της WWF. Βιολόγος, εξειδικευμένος στις πολικές αρκούδες κι ακτιβιστής, στο πλευρό των κατοίκων του Λοφότεν (βόρεια Νορβηγία), για να μην μετατραπεί το φυσικό κάλος του εν λόγω νησιωτικού συμπλέγματος, σε περιοχή πετρελαϊκών εξορύξεων, όπως είναι η επιδίωξη του πετρελαϊκού λόμπι, που καλοβλέπει το άνοιγμα των παράκτιων κοιτασμάτων της Νορβηγίας προς τον αρκτικό κύκλο.  

Οπωσδήποτε, τα θέματα του περιβάλλοντος και τα εν γένει ζητήματα της πολιτικής οικολογίας, δεν είναι εύκολο θέμα στη Νορβηγία, μια και υπάρχουν τα στερεότυπα δεδομένα, που είναι για τις ευρύτερες μάζες, μια αναμφισβήτητη πρόκληση. Δηλαδή τα 5 εκατομμύρια του πληθυσμού, βρίσκονται πάνω σ’ ένα από τα πλουσιότερα κοιτάσματα του κόσμου, σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο, που μέχρι τώρα τους έχουν αποφέρει 560 δις ευρώ! Φτωχός λαός μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70, είδαν τον πλούτο να εκτινάσσει στα ύψη τα περιουσιακά τους στοιχεία, να φτιάχνει ένα απαράμιλλο κοινωνικό σύστημα και παράλληλα να δημιουργεί (αναπόφευκτα), μια απάθεια στα περιβαλλοντικά θέματα, που εφάπτονταν ανταγωνιστικά με τα κέρδη τους. Πίσω όμως από την βιτρίνα της ευημερίας, παράλληλα ξύπνησαν από το λήθαργο δυό δεδομένα, που σταδιακά έφεραν στο προσκήνιο μια πραγματικότητα, εντελώς διαφορετική από την εικονική καλοζωΐα τους.

Ο φανατικός εθνικισμός και η ριζοσπαστική οικολογία.

Όποιος μαγειρεύει ψέματα στον κενωμό τα βρίσκει*

περιοδικό Γαστρονόμος, Μάιος 2013 – εικονογράφηση Μ. Ζαχαριουδάκης

Βιώνουμε καθεστώς γαστρονομικής νιρβάνας όπου ηθικό

 είναι το νόστιμο, και νόμιμο ό,τι είναι στον κατάλογο.

Σειρά περιστατικών και αποκαλύψεων ανέδειξαν ότι, για να φτάσει ένα προϊόν στο ράφι, συχνά συμβαίνουν μικρά ή μεγάλα εγκλήματα. Δεν αποτελούν τον κανόνα, έχουν όμως επίπτωση στην υγεία και κηλιδώνουν τον πολιτισμό μας. Κυρίως μηδενίζουν αιώνες κατακτήσεων, αγώνες κοινωνικούς, μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπίες. Κι όμως, ό,τι μας εκπλήσσει σήμερα, ήταν γνωστό από χτες.
Ο Απρίλιος έδειξε με φόντο τις φράουλες το πρόσωπο μιας ομάδας συμπολιτών μας, που λαθροβιεί στο περιθώριο της κοινωνίας. Είναι πρωτομάστορες μιας κατά τόπους ασυντόνιστης μικρομαφίας, που στοιχειώνει τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής επικράτειας.
Οι έννοιες του ηθικά αποδεκτού και του εμπορικά δίκαιου, στέκονται δίπλα στη φρεσκάδα, τη νοστιμιά, τη διατροφική αξία. Το λίγο και πικρό ψωμί που τρώμε στις μέρες μας, το γάλα, το αβγό, το κρέας, το μαριδάκι, η λαχταριστή ντομάτα, όσα χρησιμοποιούμε στη μαγειρική μας, πρέπει να νοστιμίζουν τη ζωή και το πιάτο μας, όχι να μας βαραίνουν τη συνείδηση για τον απλήρωτο ιδρώτα και το αίμα εργαζομένων. Αν εταιρίες και κράτη, προσβάλουν τα καταναλωτικά ήθη και τους κανόνες παραγωγής, αν την τροφή μας ποτίζουν δεξαμενές αδικίας, να το γνωρίζουμε. Η συμπεριφορά μας στα παραγωγικά ζώα, η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων στις καλλιέργειες, οι πρώτες ύλες, οι ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, η παιδική και η καταναγκαστική εργασία, έχουν πολλαπλασιαστικό γινόμενο που καταγράφεται στο πιάτο μας. Πολύ απλά, ας έχουμε κατά νου ότι μαγειρεύοντας ψέματα, αργά ή γρήγορα θα τα βρούμε στο σερβίρισμα.
Βιώνουμε καθεστώς γαστρονομικής νιρβάνας, ως θύματα και ως θύτες, όπου ηθικό είναι το νόστιμο, και νόμιμο ό,τι είναι στον κατάλογο. Ο γόνος π.χ. έρχεται στο τραπέζι με δικιά μας -ημών των άπληστων καταναλωτών- συνυπευθυνότητα. Αν επιθυμούμε «τίμια κουζίνα», να μάθουμε να επικροτούμε το ηθικό, να επιβραβεύουμε το έντιμο. Να διακρίνουμε την απάτη. Να μη μποϋκοτάρουμε συλλήβδην και άκριτα προϊόντα και υπηρεσίες, αλλά όσους παραβιάζουν κανόνες. Γιατί το ζήσαμε κι αυτό: είδαμε το άλυτο μυστήριο του διαδικτυανθρώπου, τον facebookενεργό πολίτη, αφορμής κι αιτίας δοθείσης, να ζώνεται τα φυσεκλίκια, να βαρά επί δικαίων και αδίκων. Και κοκκίνισαν οι «τοίχοι» από φράουλες και αίμα.
Έχουμε πανελλαδικά παραδείγματα κακοπερασμένων, κακοταϊσμένων, κακοπληρωμένων μεταναστών. Δεν γέννησαν οι φράουλες τη διαφθορά και την ανηθικότητα. Πολύ περισσότερο δεν τη γέννησε μια περιοχή. Σήμερα είναι η αγροτική παραγωγή, αύριο η αλιεία, η αμπελουργία, η ανθοκομία, η κτηνοτροφία, ο τουρισμός, η βιομηχανία, η οικοδομή, που θα περάσουν τη διαχωριστική γραμμή. Τότε πως θα αντιδράσουμε; Θα μποϋκοτάρουμε και μάλιστα διεθνώς, τη γόπα του Αιγαίου, το Αγιωργίτικο, τα Ρουμελιώτικα τυριά, τα νεόδμητα ελληνικά σπίτια; Είμαστε έτοιμοι να μποϋκοτάρουμε και τον τουρισμό μιας περιοχής για τις αμαρτίες ενός εργοδότη; Μυρμηγκιές αθόρυβων, υπάκουων συνανθρώπων μας, νύχτα μέρα φροντίζουν να περνάμε καλά στις διακοπές. Οι ίδιοι είναι που εργάζονται για να έχουμε στο χωράφι, στο καΐκι, στο ράφι, στην κουζίνα, την πρώτη ύλη της μαγειρικής μας. Ας τους προστατέψουμε λοιπόν με τις επιλογές μας.

*Λαϊκή παροιμία. (κενωμός = σερβίρισμα, η κένωση, το άδειασμα της κατσαρόλας) βλ. και «που μαγειρεύει ψέματα, κενώνει δείπν’ ανέμων»

Το κείμενο «Όποιος μαγειρεύει ψέματα στον κενωμό τα βρίσκει»

του Δημήτρη Ρουσουνέλου, δημοσιεύτηκε στο τεύχος Μαΐου 2013

του περιοδικού “Γαστρονόμος”