του Ματίας Σεπ
Πριν καταλήξει σε ένα μεταλλικό βαρέλι, με τα κόκαλα σπασμένα και το σώμα βουτηγμένο σε τσιμέντο, ο Μιχαήλ Παχόμοφ (Mikhail Pakhomov) πέρασε καλά, για μια τελευταία φορά. Στις 12 Φεβρουαρίου 2013 εμφανίστηκε στο «μαρένγκο», το αγαπημένο του εστιατόριο στο Λίπετσκ, μια βιομηχανική πόλη 370 χιλιόμετρα μακριά από την Μόσχα. Εκατέρωθεν του εστιατορίου, που σπεσιαλιτέ του είναι μια σαλάτα με μοσχαρίσιο κρέας ονόματι «καμόρα», βρίσκεται ο κινηματογράφος «ράσπμπερι» και το στριπ-κλαμπ «ιγκνάιτερ».
Σύμφωνα με μια σερβιτόρα, αυτή την φορά ο τριανταπεντάχρονος Παχόμοφ δεν είχε γυναικεία συντροφιά. Εγκατέλειψε το εστιατόριο συρόμενος μέσα σε ένα αυτοκίνητο από τρεις άνδρες. Όταν ο Παχόμοφ προσπάθησε να ξεφύγει, τον πυροβόλησαν. Τον οδήγησαν οδικώς στην Μόσχα και τον παρέδωσαν στον πελάτη τους. Μετά ο Παχόμοφ κλείστηκε σε ένα παγωμένο υπόγειο και βασανίστηκε.
Όταν πέθανε, οι βασανιστές του τύλιξαν το σώμα του σε μια πλαστική σακούλα, το έβαλαν σε ένα βαρέλι γεμάτο υγρό τσιμέντο και το άφησαν να στεγνώσει σε ένα γκαράζ, όπου αργότερα το βρήκε η αστυνομία. Χρειάστηκαν αρκετές ώρες για να σπάσει το τσιμέντο και να βγει το σώμα του Παχόμοφ, που ήταν επιχειρηματίας και ανατέλλων αστέρας του κόμματος του Ρώσου προέδρου Βλαδίμηρου Πούτιν (Vladimir Putin).
Αλλά αυτό που βγήκε από το βαρέλι δεν ήταν απλά ένα πτώμα. Ήταν ένα ολόκληρο σύστημα, ένα δίκτυο πολιτικών, επιχειρηματικών και εγκληματιών που τους συνδέει η διαφθορά και τα δισεκατομμύρια. Η υπόθεση Παχόμοφ αποκαλύπτει μια Ρωσία όπου οι μαφιόζοι γίνονται επιχειρηματίες και μετά πολιτικοί, που φτάνουν να παρασημοφορηθούν με το παράσημο «καύχημα της Ρωσίας». Μετά τον θάνατό του, η εφημερίδα «ροσίσκαγια γκαζέτα» δημοσίευσε μια εξαιρετικά δακρύβρεχτη νεκρολογία του, όπου δεν γινόταν καμία αναφορά στην εγκληματική του δραστηριότητα. Από μια άποψη, υπήρξε πράγματι ένας υποδειγματικός πολιτικός, αν και όχι ακριβώς με την έννοια των υμνολογιών που ακολούθησαν τον θάνατό του.
«Οι εγκληματίες πήραν την εξουσία»
Την δεκαετία του 1990, ο Παχόμοφ συμμετείχε στην ληστεία ενός σούπερ μάρκετ. Δεν κατέληξε στην φυλακή μόνο και μόνο διότι ο πατέρας του, ένας φημισμένος σκηνοθέτης, πλήρωσε μια απαλλακτική για εκείνον ψυχιατρική γνωμάτευση.
«Ο Παχόμοφ ανήκε στην μαφία, στην “αδελφότητα του Λίπετσκ”. Ο θάνατός του ήταν το φυσιολογικό επακόλουθο της σταδιοδρομίας του. Εξαπάτησε υπερβολικά πολλούς ανθρώπους», λέει ο Σεργκέι Βαλέτοφ (Sergei Valetov), ένας πρώην αστυνομικός που ως επικεφαλής του εγκληματολογικού στην τοπική αστυνομική διεύθυνση είχε ερευνήσει την δραστηριότητα του Παχόμοφ. «Η εξουσία έπεσε στα χέρια εγκληματιών -και ο Παχόμοφ δεν είναι ο μόνος πολιτικός που πλούτισε παράνομα».
Πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου του Λίπετσκ, όπου το κόμμα του Πούτιν «ενωμένη Ρωσία» κατέχει τις 31 από τις 33 έδρες, είναι ένας ύποπτος επιχειρηματίας που έκανε λεφτά χάρη στην παραγωγή βότκας και χαριστικά κρατικά δάνεια. Οι επιχειρήσεις του είναι αναμεμειγμένες σε υποθέσεις διαφθοράς ύψους 800 εκατομμυρίων ευρώ, όπου αναμειγνύεται κι ένας πρώην υπουργός γεωργίας.
Μετά τον θάνατο του βουλευτή τους, στις τοπικές ιστοσελίδες αποτυπώθηκαν τα συναισθήματα των πολιτών του Λίπετσκ: «πέθανε σαν σκυλί, όπως ακριβώς του άξιζε»· «ελπίζω ο θάνατός του να μην είναι ο τελευταίος».
Αυτά τα σχόλια μπορεί να δείχνουν φθόνο, αλλά κι απέχθεια για την επιδεικτική διαβίωση των νεόπλουτων Ρώσων. Ο Παχόμοφ, διακεκριμένο μέλος αυτής της περιφρονημένης τάξης, κυκλοφορούσε με «ρολς ρόις», ενώ η γυναίκα του προτιμούσε μια αστραφτερή «μερσεντές» με κρυστάλλινα τζάμια.
Βρώμικες υποθέσεις
Το «Σπίγκελ» απέκτησε πρόσβαση στον φάκελο που συνέταξε το 2010 η ρωσική μυστική υπηρεσία FSB σχετικά με το πώς πλούτισε ο Παχόμοφ. Σύμφωνα με την έκθεση, ο Παχόμοφ δωροδόκησε δικαστές και ανέλαβε δημόσια έργα με αθέμιτα μέσα. Σε μια περίπτωση π.χ. συμφώνησε με τον διευθυντή της «ειδικής οικονομικής ζώνης» του Λίπετσκ Σεργκέι Κρασόφσκι (Sergei Krassovsky) να λάβει κρατικά συμβόλαια ύψους εκατομμυρίων για την εγκατάσταση των αγωγών θέρμανσης της περιοχής. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, ο Κρασόφσκι έλαβε πλουσιοπάροχα ανταλλάγματα για την συμμετοχή του στην υπόθεση. Ο Παχόμοφ αύξησε κατά πολύ τα κέρδη του εξαπατώντας τις οικοδομικές επιχειρήσεις στις οποίες ανέθεσε την υπεργολαβία της εγκατάστασης των αγωγών, και μετέφερε στο εξωτερικό μεγάλο μέρος της κρατικής χρηματοδότησης.
Κατά τα άλλα, κάλυψε τα έξοδα του σεμιναρίου μάρκετινγκ που παρακολούθησε στο Λονδίνο ο φίλος του Κρασόφσκι. Όταν ο Κρασόφσκι μετακινήθηκε στην Μόσχα και του ανατέθηκε η διεύθυνση της κρατικής επιχείρησης «μοσομπλκομουναλστρόι», δεν ξέχασε τον φίλο του Παχόμοφ, που απέσπασε ένα συμβόλαιο 30 εκατομμυρίων ευρώ για να φτιάξει παιδικές χαρές στην περιοχή της Μόσχας.
