Για μια χούφτα ντομάτες

Ντομάτες Σκοπίων στην... Κρήτη! (φωτό)

Αλμερία: Παράδεισος θερμοκηπίων, κόλαση μεταναστών - Η ομάδα των «έξι» που ελέγχει την αγορά

Των ειδικών απεσταλμένων μας PIERRE DAUM και AUREL*

Οι καταναλωτικές μας συνήθειες έχουν επιπτώσεις. Ετσι, εάν αγοράσουμε ένα κιλό ντομάτες, μέσα στο χειμώνα, θα βρούμε: την άνοστη γεύση, τη στυγνή εκμετάλλευση των μεταναστών στην Ισπανία, την αντίστοιχη εκμετάλλευση των ανατολικοευρωπαίων φορτηγατζήδων που τις μεταφέρουν, τη μόλυνση από τα φορτηγά τους, τα κέρδη των μεγάλων εμπορικών αλυσίδων και, εν κατακλείδι, έναν προβληματισμό για την... παγκοσμιοποίηση των εμπορικών συναλλαγών.

Κάθε χρόνο γίνεται το ίδιο. Από τον Οκτώβριο, οι χωριάτικες ντομάτες, δηλαδή όσες έχουν παραχθεί τοπικά, εξαφανίζονται σιγά σιγά από τους πάγκους των λαϊκών αγορών και από τα ράφια των σουπερμάρκετ της Δυτικής Ευρώπης, για να δώσουν τη θέση τους σε ένα και μοναδικό προϊόν: την ισπανική ντομάτα (1) -σκληρή, τραγανή ή μαλακιά, χωρίς ιδιαίτερη γεύση, η οποία, αντί να ωριμάσει μέσα στο πανέρι με τα φρούτα σας, παραμένει άτονη χρωματικά και σαπίζει πολύ γρήγορα. «Οι Γάλλοι θέλουν να τρώνε ντομάτα όλον τον χρόνο, ακόμη και μέσα στον χειμώνα» διαπιστώνει ο Ρομπέρ (2), υπεύθυνος του τμήματος μαναβικής σε πολυκατάστημα Carrefour της Νότιας Γαλλίας. «Και έτσι, φέρνουμε!»

Η χαμένη τιμή του «Μπάμπη», της «Λίτσας» και του «Μανάβη»

Της Ελεάννας Ιωαννίδου

Δεν συνηθίζω να σχολιάζω δικογραφίες. Αυτή τη φορά θα κάνω μιαν εξαίρεση, γιατί είμαι σίγουρη πως δεν κινδυνεύει από το σχολιασμό μου κανένα ανακριτικό έργο, γιατί η συγκεκριμένη υπόθεση αφορά στην κοινωνία και τη δημοκρατία μας -έχει ήδη άλλωστε πάρει δημοσιότητα – και γιατί, για όσους βλέπουν την υπόθεση από κάποια απόσταση, είναι κωμικοτραγική.  Από το γεγονός και μόνο ότι κάποιοι άνθρωποι κατηγορούνται, γιατί, με τη δράση τους εναντίον της εξόρυξης χρυσού στο βουνό που μετατρέπεται σε κρανίου τόπο, «έθεσαν σε κίνδυνο το τουριστικό περιβάλλον της Χαλκιδικής», η ανάγνωση της δικογραφία μας ξεκινάει με ένα μειδίαμα.

Να σημειώσω πως η συγκεκριμένη δικογραφία αφορά σε περιστατικά που έγιναν στη Χαλκιδική από τα μέσα Μαΐου μέχρι τον Ιούλιο 2013: μια διαδήλωση, όπου τραυματίστηκε αστυνομικός, δυο περιστατικά φθορών στο κατάστημα της προέδρου του Δ.Δ. Ιερισσού, φθορές με γκαζάκια σε αυτοκίνητο εργαζομένων στην εταιρία και τα επεισόδια σε ενέδρα που στήθηκε από τραμπούκους σε διαδηλωτές κατά του χρυσού κατά την επιστροφή τους από διαδήλωση(!). Δεν έχει καμία σχέση με τη δικογραφία που σχηματίστηκε για την εμπρηστική επίθεση στο παράνομο (σύμφωνα με την πολεοδομία) εργοτάξιο των Σκουριών. Το λέω αυτό, γιατί κάποιοι ενδέχεται -ηθελημένα ή ακούσια – να τα μπερδέψουν. Έναν πολύ καλό, αναλυτικό και έγκυρο σχολιασμό για την δικογραφία μας, μπορείτε να δείτε εδώ. Εγώ απλά θα προσθέσω μερικές πινελιές για την φοβερή «εγκληματική οργάνωση» που μπορεί μεν τα μέλη της να μην ταυτοποιήθηκαν  με έκνομες ενέργειες, αλλά «συνδέονται βασίμως» με αυτές.
Το διαβιβαστικό της Υποδιεύθυνσης Κρατικής Ασφαλείας προς την Εισαγγελία Θεσσαλονίκης, το λογοτεχνικό αυτό πόνημα των 56 σελίδων που συμπυκνώνει τα σοφά συμπεράσματα της αντιτρομοκρατικής για μια δικογραφία 3.500 σελίδων, η οποία αποτελείται ως επί το πλείστον από παρακολουθήσεις τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, ξανοίγεται στο χώρο του φανταστικού, δημιουργώντας ταυτόχρονα ένα μυθιστόρημα μέσα σε ένα άλλο μυθιστόρημα. Παράλληλα με τις γραμμές του, ο μυημένος αναγνώστης, μπορεί να διαβάσει την άλλη ποινική δικογραφία για την εξόρυξη χρυσού, μια δικογραφία που, όμως, ποτέ δεν σχηματίστηκε: Που θα έπρεπε να ξεκινάει από το οικονομικό σκάνδαλο της χαριστικής μεταβίβασης από τον υπουργό – τότε, κύριο Πάχτα, μιας έκτασης που αντιστοιχεί σε πάνω απ’ το 1/10 της Χαλκιδικής, να ξαποσταίνει στην δημόσια διαβούλευση με κλοτσιές και μπουνιές από μπράβους της εταιρίας, να φτερουγίζει στην υπογραφή των περιβαλλοντικών όρων από υπόδικο, σήμερα, υπουργό, να σταματάει στην κατάχρηση αστυνομικής βίας και τους ατιμώρητους τραμπουκισμούς, να περνάει από φορολογικούς παραδείσους και χρηματιστήρια, να στέκεται στην εκτέλεση εργασιών καταστροφής του βουνού πριν βγουν οι σχετικές άδειες ή καθ’ υπέρβασή τους, να προσκυνάει στην παραλία που πήρε γαλάζια σημαία, ενώ απαγορεύεται αυστηρά η κολύμβηση και το ψάρεμα δίπλα της, και να καταλήγει στο πρόσφατο – τοξικό καθώς φαίνεται – ατύχημα κατά την παράνομη μεταφορά αρσενοπυρίτη και το τίγκα – στα -  βαρέα -μέταλλα πόσιμο νερό σε περιοχή της Χαλκιδικής. Με αυτή τη δικογραφία, όμως, δεν καταπιάνεται το «Τμήμα Προστασίας του Δημοκρατικού Πολιτεύματος» που συνέταξε το διαβιβαστικό. Διατρέχει, άλλωστε, όλο το κείμενο η αίσθηση ( που, καθώς διαβάζεις, μετατρέπεται σε πεποίθηση), ότι, για τα στελέχη της αστυνομίας που έχουν εντολή να «προστατεύουν το πολίτευμα», αυτό – σύμφωνα με την εντολή αυτή – προστατεύεται μόνο, όταν προστατεύονται με κάθε τρόπο τα συμφέροντα και η «εύρυθμη λειτουργία» μιας μεγάλης ιδιωτικής εταιρίας που καταστρέφει το μέλλον του τόπου.

Η Θάτσερ στη Θεσσαλονίκη

Του Κρίτωνα Αρσένη

Το νερό της πόλης μας είναι το πρώτο τμήμα της δημόσιας περιουσίας που θέλει να πουλήσει η κυβέρνηση. Καθώς διαβάζεις αυτό το κείμενο εξελίσσεται η προκήρυξη ενδιαφέροντος για τους ιδιώτες ιδιοκτήτες της ΕΥΑΘ.
Αλίμονο, ξεκινάμε στην Ελλάδα, με πρώτη τη Θεσσαλονίκη, την πώληση ενός βασικού αγαθού που παντού αλλού αποδείχθηκε καταστροφική. Η πιο ακραία πολιτική του θατσερισμού σύντομα θα κυριαρχεί στην πόλη μας.
Το 1989 η Μάργκαρετ Θάτσερ, στη λογική του σκληρού νεοφιλελευθερισμού, ιδιωτικοποίησε 10 δημόσιες εταιρίες ύδρευσης – αποχέτευσης στην Αγγλία και στην Ουαλία.
Τα αποτελέσματα ήταν τόσο δραματικά που αποτελούν παράδειγμα προς αποφυγή και απόδειξη αποτυχίας του ακραίου νεοφιλελεύθερου μοντέλου.
Κατά την διάρκεια των πρώτων 4 χρόνων μετά την ιδιωτικοποίηση, οι τιμές αυξήθηκαν, κατά 50%. Σήμερα, πρόσφατη έρευνα υπολoγίζει ότι οι πολίτες πληρώνουν 2,3 δισεκατομμύρια ευρώ περισσότερο το χρόνο – ή περίπου 92 ευρώ ανά νοικοκυριό – από ό,τι θα πλήρωναν αν η υπηρεσία νερού και αποχέτευσης ήταν δημόσια.
Την πρώτη πενταετία από την ιδιωτικοποίηση, ο αριθμός των διακοπών των συνδέσεων των νοικοκυριών τριπλασιάστηκε.
Οι επενδύσεις μειώθηκαν.
Σύμφωνα με μελέτη του 1994, τα κρούσματα δυσεντερίας αυξήθηκαν σε μεγάλες αστικές περιοχές, λόγω της πτώσης στην ποιότητα του πόσιμου νερού.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η μεγαλύτερη εταιρία ύδρευσης και αποχέτευσης, στην Αγγλία, η Thames Water, από το 1999, έχει καταδικαστεί πάνω από 24 φορές για παραβάσεις, που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος και τη δημόσια υγεία. Της επιβλήθηκε πρόστιμο περίπου 700.000 δολάρια, γιατί «έριξε» ακατέργαστα λύματα σε αγωγούς νερού.

Και το νερό νεράκι

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

 Την εβδομάδα που μας πέρασε ψηφίστηκε από τη Βουλή το νομοσχέδιο για τις αποκρατικοποιήσεις, έστω και με κάποιες απώλειες, αφού επιμέρους άρθρα καταψηφίστηκαν, όσο κι αν προσπαθούσε ο προεδρεύων της Βουλής κ. Τραγάκης να μας πείσει ότι βάσει των νέων μνημονιακών μαθηματικών που πρόκειται να εισαχθούν, το 146 θα θεωρείται μεγαλύτερο από το 147 όταν συμφέρει την κυβέρνηση. Έτσι, ψηφίστηκε η κατάργηση του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής του δημοσίου σε μια σειρά μεγάλους πρώην δημόσιους οργανισμούς· και δεν είναι τυχαίο ότι το μέτρο που έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση, που σχολιάστηκε δυσμενέστερα από την κοινή γνώμη, ήταν η αποκρατικοποίηση της ΕΥΔΑΠ. Βλέπετε, το νερό θεωρείται από τα στοιχειώδη αγαθά για τη ζωή, είμαστε μαζί του από την αρχή του χρόνου, σε αντίθεση, ας πούμε, με νεόκοπους πόρους όπως το πετρέλαιο ή τον ηλεκτρισμό, οπότε εύλογο είναι να το θεωρούμε αναπαλλοτρίωτο αγαθό. Για το νερό θα μιλήσουμε σήμερα, όσο μπορούμε ακόμα χωρίς να πληρώνουμε τέλη.

Λέμε «νερό», αλλά οι αρχαίοι της κλασικής εποχής έλεγαν «ύδωρ», όπως και οι παλιότεροι αρχαίοι της εποχής του Ομήρου. Τη λέξη την κράτησε ζωντανή η καθαρεύουσα, έστω κι αν κανείς ποτέ δεν ζήτησε ύδωρ για να πιει, κυρίως σε σύνθετα και παράγωγα, από το υδραγωγείο και την ύδρευση ως τις νεότατες υδατοκαλλιέργειες, ή το βαρύ ύδωρ της χημείας, ή την Εταιρεία Υδάτων όπως λεγόταν παλιότερα η ΕΥΔΑΠ, η οποία ακόμα πιο παλιά λεγόταν Ούλεν, από το όνομα της αμερικάνικης εταιρείας του κ. Henry Ulen, που κατασκεύασε το δίκτυο ύδρευσης της πρωτεύουσας και μας χάρισε το σιντριβάνι του Ζαππείου, όπου μάλιστα τοποθετήθηκε επιγραφή σε άπταιστη καθαρεύουσα («Ο πίδαξ ούτος εδωρήθη τω ελληνικώ έθνει…» — την επόμενη ίσως τη γράψουν στα γερμανικά).

Το ύδωρ έγινε νερό τους πρώτους αιώνες της νέας χρονολογίας. Το τρεχούμενο, το φρέσκο νερό, οι αρχαίοι το έλεγαν «νεαρόν ύδωρ» ή «νηρόν ύδωρ» με τη συναίρεση. Ο Φρύνιχος, ο πρώτος λαθοθήρας στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας (σήμερα έχουμε πολλούς) δεν αγαπούσε τις καινοτομίες, και δεν ήθελε να λένε «νηρόν» το φρέσκο νερό, και διάταζε τους μαθητές του: Νηρόν ύδωρ ουκ είποις, αλλά πρόσφατον, ακραιφνές. Ευτυχώς τη γλώσσα τη διαμορφώνουν ισότιμα όλοι, κι έτσι πέρασε το θέλημα της πλέμπας κι όχι του γεροδάσκαλου, και η έκφραση «νηρόν ύδωρ» καθιερώθηκε, κι ύστερα το ουσιαστικό (ύδωρ) έφυγε και το επίθετο (νηρόν) μετατράπηκε σε ουσιαστικό.

Αυτό το φαινόμενο, η απόπτωση του ουσιαστικού και η ουσιαστικοποίηση του επιθέτου, συμβαίνει πολύ συχνά στη γλώσσα μας, από παλιά (ποντικός μυς > ποντικός, συκωτόν ήπαρ > συκωτόν > συκώτιον) ως τα σήμερα (κινητό τηλέφωνο > κινητό). Παράλληλα με το «νηρόν» εμφανίζεται και ο τύπος «νερόν», π.χ. σε ελληνολατινικά γλωσσάρια του 280 μ.Χ. διαβάζουμε διαλόγους εστιατορίων της εποχής, όπως: Πλύνον ποτήριν. Βάλε νερόν. Πρόσθες άκρατον, ενώ στα πρακτικά της Οικουμενικής Συνόδου του 451, ένας επίσκοπος που διάλεξε λάθος αίρεση και τον έβαλαν στο φρέσκο, παραπονιέται ότι δεν του έδιναν ούτε νερό: «Και ταύτα έπαθα. Μα τας δυνάμεις του θεού, νηρόν εζήτησα και ουκ έδωκάν μοι. Επί τρίμηνον είχον με εγκατάκλειστον…». Κι έτσι από το ύδωρ φτάσαμε στο νερό.

Η τεράστια σημασία του νερού στη ζωή και στον πολιτισμό μας, φαίνεται και από την επιρροή του στη φρασεολογία μας. Λέμε «έριξε νερό στο κρασί του» για κάποιον που έγινε πιο διαλλακτικός, «του γλυκού νερού» για κάποιον άπειρο, «έβαλε το νερό στ’ αυλάκι» για μια δουλειά που άρχισε σωστά, «δεν έπεσε κι η ζάχαρη στο νερό» όταν δεν υπάρχει ανάγκη για βιασύνη, «το ξέρει νεράκι» για τους μαθητές που αποστήθισαν τέλεια το μάθημά τους, «κάνει νερά» για κάποιον που αμφιταλαντεύεται, που δεν είναι αξιόπιστος, «πίνουν νερό στ’ όνομά του» για κάποιον που χαίρει του σεβασμού όλων, «πνίγεται σε μια κουταλιά νερό» για κάποιον που τα χάνει με την παραμικρή περιπλοκή, «δεν δίνει του αγγέλου του νερό» για κάποιον φιλάργυρο και άσπλαχνο, «ίσα βάρκα ίσα νερά» για μια επιχείρηση που δεν αποδίδει κέρδος αλλά ούτε προκαλεί ζημιά, «μοιάζουν σαν δυο σταγόνες νερό» για δυο ολόιδιους ανθρώπους, «σαν τα κρύα τα νερά» για μια δροσερή, ελκυστική κοπέλα, «έκανε μια τρύπα στο νερό» για κάποιον που δεν κατάφερε τίποτα, που απέτυχε παταγωδώς, «τον φέρνω στα νερά μου» όταν καταφέρνω να προσεταιριστώ κάποιον, να τον κάνω να συμφωνήσει μαζί μου, «ψαρεύω σε θολά νερά» όταν επωφελούμαι από τη σύγχυση που επικρατεί», «νερό κι αλάτι», φράση που τη λέμε για να δηλώσουμε ότι όσα είπαμε πρέπει πια να ξεχαστούν, «έδωσε γη και ύδωρ» που χαρακτηρίζει την πανικόβλητη, υποχωρητική στάση, ιδίως σε διαπραγματεύσεις με δανειστές· και «είπαμε το νερό νεράκι», φράση που φοβάμαι πως θα ακούγεται συχνά στο μέλλον.

Ο Νίκος Σαραντάκος είναι συγγραφέας, μεταφραστής και κατοικοεδρεύει στα sarantakos.wordpress.com και www.sarantakos.com.

Η κοιλάδα με τα νερά

Με λένε Αχμέτ Λιόσα. Κάποτε ήμουν Αλβανός και ήμουν περήφανος γι’ αυτό. Κάποτε ήμουν Μουσουλμάνος και ευτυχής που πίστευα στο Θεό. Κάποτε ήμουν καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων και απολάμβανα το παιγνίδι με τη γνώση, καθώς και τη συμμετοχή  μου σ’ ένα κύκλο εκλεκτών.  Κάποτε ταξίδευα με τη γυναίκα και τα παιδιά μου στην Ευρώπη και επέστρεφα, καμιά φορά μετά από μήνες, χαρούμενος στην ασφάλεια των ανθρώπων και του περιβάλλοντος που γνώριζα. Τώρα δεν υπάρχει Αλβανία κι αυτό δεν είναι το μεγαλύτερο κακό. Τώρα δεν υπάρχει Θεός, κι αν υπάρχει δε θέλω να τον ξέρω. Δεν υπάρχει πια Φυσική, δεν υπάρχει γνώση, δεν υπάρχουν Τίρανα, δεν υπάρχει Ευρώπη. Δεν υπάρχουν πια η γυναίκα και τα παιδιά μου κι εγώ δεν έχω κανένα μέρος για να λαχταράω τη  επιστροφή μου. Το μόνο που έμεινε είναι αυτή η στενή Κοιλάδα με τα Νερά. Μια φυλακή στην πραγματικότητα, από την οποία δε μπορούμε να φύγουμε, γιατί έξω από αυτήν η ζωή είναι δραματική. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά πρέπει να την υπερασπιζόμαστε κιόλας μέρα και νύχτα, με νύχια και με δόντια, από αυτούς που φτάνουν ως τα σύνορα της Κοιλάδας μας αναζητώντας το πολυτιμότερο στοιχείο για την επιβίωση, το νερό. Αυτό που απόμεινε σ’ εμάς τους τυχερούς, αν έχει νόημα η λέξη, της Καταστροφής.