Του Μπαλτάκου ο γιός και η Δικαιοσύνη

Με αφορμή την ταινία ‘Μάικλ Κόλχαας’

του Αναγνώστη Λασκαράτου
Προβάλλεται αυτές της ημέρες η ταινία «Ο θρύλος του Μάικλ Κόλχαας», που αναφέρεται στην πραγματική ιστορία του εμπόρου Χανς Κολχάζε (16^ος αι.) όπως την κατέγραψε τo 1808 o Γερμανός συγγραφέας Heinrich von Kleist. Η κεντρική ιδέα του έργου είναι ο ασίγαστος πόθος του ευκατάστατου έμπορου αλόγων ήρωα για το δίκιο του, που τον φέρνει αντιμέτωπο με την αριστοκρατία, την κρατική εξουσία και τη διεφθαρμένη Δικαιοσύνη που διαπλέκεται με την αριστοκρατία. Η όχι ιδιαίτερα μεγάλη αδικία, για τα τότε δεδομένα, ενός τοπικού βαρόνου σε βάρος του, που επισφραγίστηκε από τη δικαστική διαπλοκή, εξαναγκάζει τον υπερευαίσθητο και πεισματάρη άντρα στην υπερβολή. Προκαλεί μια εξέγερση χωρικών, γεγονός όχι ασυνήθιστο για τις κολασμένες εκείνες εποχές. Κατάληξη της υπόθεσης είναι αρχικά η αμνήστευσή του με παρέμβαση του Λούθηρου, αλλά μετά από ατυχίες,  ο παραδειγματικός δημόσιος διαμελισμός του στον τροχό, που στο φιλμ «εξευγενίζεται» σε χωρίς βασανιστήρια αποκεφαλισμό. Η υπόθεση αυτού του γενναίου και καλόκαρδου άντρα, διανθίζεται στο φιλμ με την αγάπη του για τα άλογα, με την εκτίμηση που απολάμβανε από τους υπηρέτες του, με την ερωτική σχέση που είχε με τη σύζυγό του, η οποία δολοφονήθηκε, λόγω της εμμονής του, από την πριγκιπική αυλή και με τον πατρικό δεσμό του με την κόρη του, που τελικά έμεινε πεντάρφανη.

Ταξισυνειδησία και μεταναστευτικός ριζοσπαστισμός, του Κωστή Καρπόζηλου

Πρόκειται για μια άγνωστη πτυχή της ελληνοαμερικανικής ζωής η οποία εστιάζει στις πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες και στη συμμετοχή των Ελλήνων μεταναστών στις οργανώσεις της αμερικανικής αριστεράς, και γενικότερα στο αμερικανικό εργατικό κίνημα."  Ο μεταδιδακτορικός ερευνητής - ιστορικός του Columbia Univercity Κωστής Καρπόζηλος, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη για το tvxs.gr, σχετικά με την υλοποίηση αλλά και το θέμα του ντοκυματέρ "Ταξισυνειδηστία: H άγνωστη ιστορία του ελληνοαμερικανικού ριζοσπαστισμού" που προβάλεται για πρώτη φορά στις 21/3 στη Θεσσαλονίκη.

Κ.Κ.: Eίναι η άγνωστη ιστορία του ελληνοαμερικανικού ριζοσπαστισμού, ένα ιστορικό ντοκιμαντερ το οποίο αφηγείται την πορεία του μεταναστευτικού ριζοσπαστισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες από την εποχή της μαζικής μετανάστευσης, στις αρχές του 20ου αιώνα εώς και το 1950, εποχή των Μακαρθικών διώξεων και της ενσωμάτωσης των μεταναστών στο ανασυγκροτημένο αμερικανικό όνειρο.

Το συγκεκριμένο ντοκυμαντέρ είναι  αποτέλεσμα μιας ομαδικής δουλειάς, μια φιλόδοξη παραγωγή που στηρίζεται σε πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό από την ιστορία της αμερικανικής Αριστεράς και του εργατικού κινήματος, ενώ σημαντικό μέρος της έρευνας σχετίζεται με την ενασχόλησή μου με τα ζητήματα αυτά στο πλαίσιο της διδακτορικής μου διατριβής στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης.

Σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ είναι ο Κώστας Βάκκας, ένας άνθρωπος της Αριστεράς με παρουσία σε πολιτικοποιημένες κινηματογραφικές καταγραφές ιστορικών γεγονότων. Η Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Αποστόλης Μπερδεμπές» εξασφάλισε τη χρηματοδότηση του όλου εγχειρήματος –η εταιρεία ιδρύθηκε από φίλους και φίλες του αγωνιστή του αντιδικτατορικού κινήματος στις ΗΠΑ, Αποστόλη Μπερδεμπέ, ο οποίος πέθανε πρώιμα το 1979.
Κρ.Π.: Πώς προέκυψε η επιλογή σας γι’ αυτήν την συγκεκριμένη διατριβή;

Κ.Κ.: Η έρευνα αυτή ξεκίνησε το 2004, όταν έπεσε στα χέρια μου -σχετικά τυχαία- η εφημερίδα «Εμπρός», η οποία εκδίδονταν ως το ελληνόγλωσσο όργανο του Κομμουνιστικού κόμματος των ΗΠΑ. Μου γεννήθηκε η απορία, τι είδους παράδοση ήταν αυτή, ποιά ήταν η παρουσία των Ελλήνων κομμουνιστών στις ΗΠΑ.

Το 2006, η έρευνα αυτή που είχα ήδη ξεκινήσει, συστηματοποιήθηκε, και αποτέλεσε το αντικείμενο της διδακτορικής μου διατριβής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.
Αυτή την περίοδο δουλεύω πάνω σε αυτό το θέμα με στόχο την έκδοση ενός βιβλίου, το οποίο θα αναδεικνύει την παρουσία των ριζοσπαστικών ιδεών στις τάξεις των μεταναστών και ταυτόχρονα θα σχολιάζει τους συνολικότερους μετασχηματισμούς της μεταναστευτικής παρουσίας στις ΗΠΑ, και τον ρόλο αυτών των μετασχηματισμών στη διαμόρφωση του εργατικού κινήματος, των κοινωνικών και πολιτικών αναζητήσεων της αμερικανικής κοινωνίας.

Κρ.Π.: Τα ευρήματα αυτής της έρευνας ποια ήταν;

Κ.Κ.: H ελληνική μετανάστευση ήταν κομμάτι της ευρύτερης πληθυσμιακής μετακίνησης  από την νοτιοανατολική Ευρώπη.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, παρατηρούμε πως οι μετανάστες μεταφέρουν στις ΗΠΑ τις πολιτικές και κοινωνικές ιδέες που έχουν αναπτύξει στην Ευρώπη, και στο πλαίσιο αυτό εμφανίζονται ελληνικοί σοσιαλιστικοί κύκλοι.  Στην πορεία, η εμπλοκή τους στα ερωτήματα και στα διλήμματα της αμερικανικής ζωής οδηγεί σε μία όσμωση με τις ιδέες της κοινωνικής χειραφέτησης στις ΗΠΑ.

Άρα και η ελληνοαμερικανική αριστερά είναι προϊόν της συνάντησης του μεταναστευτικού ριζοσπαστισμού και της δυναμικής των επαναστατικών ιδεών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κρ.Π.: Θέλετε να πείτε περισσότερα για τον όρο "μεταναστευτικός ριζοσπαστισμός"; 
Κ.Κ.: Πρόκειται για μία μακρά παράδοση πολιτικής και κοινωνικής ριζοσπαστικοποίησης στις τάξεις των μεταναστευτικών κοινοτήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες- σκεφτείτε τους πρωταγωνιστές στο Σικάγο του 1886 που ήταν γερμανικής καταγωγής.

Η διακριτή εργατική μεταναστευτική κουλτούρα –με εκδόσεις, εφημερίδες, λέσχες και οργανώσεις- εμφάνισε ιδιαίτερη δυναμική στη δεκαετία της Μεγάλης Ύφεσης και στα χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, πριν εξαφανιστεί υπό το βάρος των πολιτικών διώξεων και της κοινωνικής ενσωμάτωσης.

Κρ.Π.: Ποιό είναι το διάγραμμα της ιστορίας του ελληνοαμερικανικού ριζοσπαστισμού;
Κ.Κ.: Στις αρχές του 20ου αιώνα, παρατηρούμε τη δράση μικρών σοσιαλιστικών οργανώσεων που σχετίζονται με τη σοσιαλιστική κίνηση στην Ελλάδα- τις εφημερίδες του Γιαννιού, του Δρακούλη κλπ.
Στα χρόνια γύρω από την Οκτωβριανή Επανάσταση, εκεί στο γύρισμα της δεκαετίας του ’20, καταγράφεται η εμφάνιση ελληνόγλωσσων εφημερίδων οι οποίες συνδέονται πλέον όχι με τη σοσιαλιστική κίνηση στην Ελλάδα, αλλά με τις οργανώσεις της αμερικανικής Αριστεράς.
Η πρώτη εφημερίδα, η «Οργάνωσις» εκδόθηκε  στο Σινσινάτι το 1916 – 1917, ως όργανο του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος των Η.Π.Α.  Την επόμενη χρονιά εκδίδεται στη Νέα Υόρκη η «Φωνή του εργάτου», που συνδέεται με το Σοσιαλιστικό Κόμμα και στη συνέχεια μετονομάστηκε σε «Εμπρός», ως όργανο πλέον του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Το ντοκυμαντέρ, παρακολουθεί λοιπόν τη διαδρομή της ελληνοαμερικανικής Αριστεράς από τις απαρχές του 20ου αιώνα έως τα χρόνια των Μακαρθικών διώξεων.

Μάθε Εργάτη Πως

 ταινία μικρού μήκους Εμπνευσμένη από το έργο του
Πωλ Λαφάργκ « Η Θρησκεία του Κεφαλαίου»
Η μουσική της ταινίας είναι από το τραγούδι «Νόμος Είναι..»

Σενάριο - Σκηνοθεσία: Σήφης Στάμου,Κώστας Σταματόπουλος
Δ. Φωτογραφίας:Ιωάννης Στέφανος Κούνης
Μοντάζ: Μαιρηλία Καλαϊντζιδου
Παραγωγή: Χρήστος Γιάννου, Κώστας Σταματόπουλος, Σήφης Στάμου
Παραγωγή: Μανώλης Πατεράκης
Με τους:
Δημήτρη Δρόσο , Ιωσήφ Πολυζωίδη , Κάτια Ζαρκάδα

Μουσική: Χρήστος Χατζησπύρου Στίχοι: Φάνης Μαργαρώνης Ερμηνεία: Βίκυ Αναστασίου

 

Τζανγκο ο τιμωρος: ο δρομος της απελευθερωσης

Ο Τζάνγκο- με το ντ άηχο- όπως λέει σε 2 περιπτώσεις την ταινία, είναι ένας σκλάβος στις ΗΠΑ 2 χρόνια πριν την κήρυξη του εμφυλίου πολέμου ανάμεσα στο δουλοκτητικό γεωργικό νότο και τον καπιταλιστικό βιομηχανικό βορρά.
Ένας σκλάβος που απελευθερώνεται με την ισχύ του όπλου από έναν  γερμανό κυνηγό επικηρυγμένων, που μισεί την δουλεία και τους δουλοκτήτες. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που λέει στους υπόλοιπους μαύρους όταν απελευθερώνεται ο Τζάνγκο. Έχετε δυο επιλογές: Α) Να μεταφέρετε τον τραυματισμένο δουλοκτήτη στο πιο κοντινό χωριό, και να ζήσετε σαν δούλοι Β)να αποτελειώσετε την δουλειά που άρχισα και να τον εκτελέσετε, τραβώντας για τις ελεύθερες περιοχές, υπονοώντας τον βορρά.   Όχι,  αυτός δεν καταδίκαζε την βία από όπου και αν προέρχεται, αλλά την καταδίκαζε με βάση, το σε ποιον κατευθύνεται…!!!!!
Ο Σουλτζ  ένας περίεργος Γερμανός κυνηγός επικηρυγμένων, ένας Ευρωπαίος που  μεταφέρει την βαθιά του διαφωτιστική παιδεία σε μια κοινωνία δουλοκτητών γαιοκτημόνων. Που αρέσκονται να το παίζουν ευγενείς, ακούγοντας την «ωδή της χαράς του Μπετόβεν»(τι προσβολή  για μια ωδή που γράφτηκε για να τιμήσει την Γαλλική επανάσταση), στήνοντας αγώνες μέχρι θανάτου για τους δούλους τους.  Πιστεύοντας πως οι μαύροι είναι -εκ φύσεως και βιολογίας- δούλοι



Σε μια κοινωνία   ρατσιστών λευκών γεωργών που τους φαίνεται παράξενο οι μαύροι να καβαλικεύουν άλογα, ή να πίνουν μπύρα σε ένα μπαρ σαν άνθρωποι. Με ένα τμήμα των νέγρων να έχει ενσωματώσει την δουλικότητα. Να την θεωρεί θεόσταλτη, φυσική κατάσταση, παίζοντας θαυμάσια τους ρουφιάνους των δουλοκτητών. Μια κατάσταση ως ένα σημείο εξηγήσιμη, με εκατομμύρια μαύρων να έχουν γεννηθεί στην δουλεία και να μην  γνωρίζουν τι πάει να πει ελευθερία.
Μια κοινωνία- η αμερικάνικη κοινωνία- που κτίστηκε από τα κατακάθια και τους επικηρυγμένους της Ευρώπης, μια κοινωνία άκρατου ατομικισμού, μεσσιανικού, θρησκευτικού, κοινοτισμού, μια κοινωνία απίστευτης αυτοδικίας, όπου ο διπλανός σου  είναι λύκος έτοιμος να σε κατασπαράξει.
Ο Σουλτζ- αυτός ο περίεργος κυνηγός επικηρυγμένων- είναι το πνεύμα που θα οπλίσει το σώμα του σκλάβου και θα το λευτερώσει. Οι δυο τους είναι η ενεργή μαχόμενη  καθολικότητα της ενότητας του πνεύματος με τον όνειρο της απελευθέρωσης και της ύλης.  Αυτός που θα τραβήξει τον   Τζάνγκο από την υποταγή και θα του δείξει το δρόμο της απελευθέρωσης. Που όπως είναι και το φυσικό σε μια τέτοια κοινωνία, περνάει μόνο με το όπλο στο χέρι.
Ο απελευθερωμένος μαύρος Τζάνγκο παρέα με τον Σουλτζ αφού καθαρίσουν- με ένα απολύτως αμερικάνικο τρόπο- κάποια καθαρματάκια Καταπληκτική είναι η σκηνή όπου ο Σουλτζ σε μια πόλη- σφηκοφωλιά ρατσιστών- εκτελεί τον σερίφη. Που δεν ήταν παρά ένας επικηρυγμένος εγκληματίας που οι ρατσιστές κάτοικοι τον είχαν εκλέξει για σερίφη. Μια κοινωνία άκρατου ατομικισμού, μεσσιανικού, θρησκευτικού, κοινοτισμού, μια κοινωνία απίστευτης αυτοδικίας, όπου ο διπλανός σου είναι λύκος έτοιμος να σε κατασπαράξει.  , ξεκινάνε να βρουν την σκλάβα γυναίκα του Τζάνγκο, την Μπρουμχίλντα.
Ένα όνομα που παραπέμπει στους σκανδιναβικούς μύθους που τους μετέφερε στην όπερα «Το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν» ο Βάγκνερ, όπως περίπου το αναφέρει στην ταινία ο Σουλτζ. Ο Βάγκνερ του δαχτυλιδιού των Νιμπελούνγκεν είναι ακόμη αναρχικός, φίλος του Μπακούνιν, συμμετέχει  στην επανάσταση του 1848.  Μια όπερα με έμμεσες ή άμεσες αναφορές στην εξέγερση ενάντια στο σάπιο κατεστημένο, στην δύναμη του έρωτα, στην μεγάλη γαλλική επανάσταση και στο νιτσεϊκό μύθο του υπεράνθρωπου.

Έτσι λοιπόν  ο υπεράνθρωπος Τζάνγκο/ Ζίγκφριντ, μαζί με τον νεγρόφιλο Σουλτζ   ξεκινάνε να βρουν την γερμανοθρεμμένη Μπρουμχίλντα, που ήταν σε κάποια φυτεία του νότου.  Και όπως ήταν φυσικό σε μια ταινία του Ταραντίνο, σε μια ταινία αναφορά στο γουέστερν-σπαγγέτι, τίποτε δεν πήγαινε καλά και μίλησαν τα όπλα. Με το αίμα, των δουλοκτητών, των λευκών πιστολέρο και των μαύρων ρουφιάνων, να ρέει άφθονο.
Με την εκδίκηση του Τζάνγκο να επιβάλει την δικαιοσύνη του αίματος, του βιβλικού οδόντος αντι οδόντος. Το αγαπάτε αλλήλους δεν υπάρχει στις ταινίες του Ταραντίνο, ούτε καν στην αμερικάνικη κοινωνία που έχει κυριαρχήσει παγκόσμια
Πρόκειται για μια  κλασική ταινία του Ταραντίνο, με μαύρο χιούμορ, με απίστευτο κυνισμό, νιτσεϊκή γραφή, αισθητική των κόμικς με «μπόλικα κιλά, σπλατερικίας κέτσαπ»… Ένα γουέστερν-σπαγγέτι σε B movie συσκευασία. Ό,τι πρέπει για τους φαν των ταινιών του Ταραντίνο..Οι άλλοι ας απολαύσουν   κάτι άλλο….
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΟΣ
Πηγη