Η «άλλη» 21η Απριλίου – Η Μαραθώνια πορεία Ειρήνης της 21/4/1963 και ο Γρηγόρης Λαμπράκης

Αν η 21η Απριλίου έχει συνδυαστεί – και σωστά – με τη μαύρη επέτειο του πραξικοπήματος του 1967, λίγα χρόνια πριν το 1963 ήταν μια κορυφαία ημέρα για το κίνημα ειρήνης, αφού ο βουλευτής της ΕΔΑ Γρηγόρης Λαμπράκης, έσπασε την αστυνομοκρατία και πραγματοποίησε τη Μαραθώνια πορεία ειρήνης.

Αναδημοσιεύουμε από το βιβλίο «Εργατικές Ιστορίες – Συνεντεύξεις με πρωταγωνιστές του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα από το 1920 έωςτο 1967″ (εκδόσεις BUX, 1998, συγγραφέας Νάσος Μπράτσος, ISBN: 960-7939-00-X), τη συνέντευξη του Παντελή Γούτη, συνοδοιπόρου του Γρηγόρη Λαμπράκη, στη Μαραθώνια πορεία ειρήνης του 1963. Το βιβλίο έχει εξαντληθεί και σε όσα αντίτυπα ενδεχομένως έχουν απομείνει σε βιβλιοπωλεία, υπάρχει τυπογραφικό λάθος στην ημερομηνία της πορείας, αντί της σωστής ημερομηνίας που είναι 21/4/1963.

Ο ήλιος και ο χρόνος

*Όταν οι στρατιώτες ήρθαν να με συλλάβουν κοιμόμουνα. Μ’ έγδυσαν και με διέταξαν να γονατίσω. Ύστερα, μ’ έδεσαν πιστάγκωνα, όπως κάνουν οι Αμερικάνοι με τους Βιετκόγκ. Όταν η Μαρία μπήκε, ντράπηκα και τους ζήτησα να μου βάλουν το σώβρακο. Μου έβαλαν το σώβρακό μου και το πανταλόνι μου. Ήμουν ξυπόλυτος και είπα στη Μαρία να μου βάλει τα παπούτσια μου. Έσκυψε μπροστά μου και όταν μου έδενε τα κορδόνια, της ψιθύρισα: «Κουράγιο, Μαρία».

Επάνω στο ξερό χώμα της καρδιάς μου

ξεφύτρωσε ένας κάκτος

πέρασαν πάνω από είκοσι αιώνες

που ονειρεύομαι γιασεμί

τα μαλλιά μου μύρισαν γιασεμί

η φωνή μου είχε πάρει κάτι

από το λεπτό άρωμά του

τα ρούχα μου μύρισαν γιασεμί

η ζωή μου είχε πάρει κάτι

από το λεπτό άρωμά του

όμως ο κάκτος δεν είναι κακός

μονάχα δεν το ξέρει και φοβάται

κοιτάζω τον κάκτο μελαγχολικά

πότε πέρασαν κιόλας τόσοι αιώνες

θα ζήσω άλλους τόσους

ακούγοντας τις ρίζες να προχωρούν

μέσα στο ξερό χώμα της καρδιάς μου.

*

Στις 21 Αυγούστου πιάστηκα στο Χαϊδάρι. Στο τέταρτο πάτωμα στην οδό Μπουμπουλίνας, στο κελί αρ. 4 περίμενα το μαρτύριο και το θάνατο. Στις 4 Σεπτεμβρίου μου έφεραν χαρτί και μολύβι. Τότε έγραψα 32 ποιήματα. Τις προηγούμενες νύχτες τις πέρασα άγρυπνος, με την πλάτη κολλημένη στον τοίχο, περιμένοντας από στιγμή σε στιγμή να με πάρουν για το μαρτύριο ή για την εκτέλεση. Όλη μου η ύπαρξη σημαδεύτηκε από την αναμονή του βέβαιου θανάτου. Καθώς ο χρόνος κυλούσε επίμονα και βασανιστικά, έβλεπα με το νου μου καθαρά την εικόνα της τελευταίας στιγμής. Ο πρωινός ουρανός είχε ένα χρώμα βαθιά γαλάζιο. Η ατμόσφαιρα διάφανη, με κρυσταλλένια καθαρότητα. Τι θα φώναζα σ’ αυτήν τη στιγμή του τέλους; Αυτή η σκέψη μου έγινε τυραννική.